Mirasın Reddi Süreci

Miras, mirasbırakanın ölümüyle kendiliğinden mirasçılara geçer; borçlar da bu geçişe dâhildir. Mirasçının tereke borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaması için başvurabileceği yollardan biri mirasın reddidir. Düzenleme 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 605 ve devamı maddelerindedir.

İki tür ret

Gerçek ret (TMK m.605/1). Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Ret, sulh hukuk mahkemesine yapılacak beyanla gerçekleşir.

Hükmen ret (TMK m.605/2). Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır. Bu hâlde ayrıca ret beyanına gerek yoktur; ancak uygulamada alacaklıların takibi üzerine, mirasçılar terekenin borca batık olduğunun tespiti davası açma yoluna gidebilmektedir.

Üç aylık süre

TMK m.606'ya göre miras, üç ay içinde reddolunabilir. Sürenin başlangıcı:

• Yasal mirasçılar için: Mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarih.
• Vasiyetname ile atanmış mirasçılar için: Mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarih.

Süre hak düşürücüdür. Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi, yasal ve atanmış mirasçılara ek süre verebilir (TMK m.615).

Reddin şekli ve sonuçları

• Ret, mirasçılar tarafından sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir (TMK m.609).
• Sulh hâkimi, sözlü veya yazılı ret beyanını bir tutanakla tespit eder.
• Süresi içinde yapılmış olan ret beyanı, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesince özel kütüğe yazılır.
• Mirası reddeden, mirasçılık sıfatını geçmişe etkili olarak kaybeder; onun payı, kendisinden önce ölmüş gibi diğer mirasçılara geçer.
• Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse, onun payı miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611).

Ret hakkının düşmesi

Mirasçı, ret süresi içinde mirasçı sıfatıyla tereke işlerine karışırsa, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan işler yaparsa ya da tereke mallarını gizler veya kendisine mal ederse ret hakkını kaybeder (TMK m.610). Bu nedenle ret düşünülüyorsa, tereke mallarına ilişkin işlemlerden kaçınılmalıdır.

Alacaklıların korunması

Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse; alacaklıları veya iflas idaresi, kendilerine yeterli güvence verilmediği takdirde reddin iptali davası açabilir (TMK m.617). Dava, ret tarihinden başlayarak kanunda öngörülen süre içinde açılır.

Örnek senaryo

Babasının vefatını öğrenen mirasçı, terekede önemli tutarda banka kredisi borcu bulunduğunu tespit eder. Ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası kayıtsız ve şartsız reddettiğini beyan eder. Bu süre içinde tereke mallarına ilişkin hiçbir tasarrufta bulunmaz.

Sık yapılan hatalar

• Üç aylık süreyi ölüm tarihinden değil, öğrenme tarihinden hesaplamamak veya süreyi tamamen kaçırmak.
• Ret beyanını şarta bağlamak; beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
• Ret süresi içinde tereke işlerine karışarak ret hakkını düşürmek.
• Terekenin borca batık olduğu hâllerde hükmen ret imkânını değerlendirmemek.
• Mirasçılardan yalnızca birinin reddinin diğerlerini de kapsadığını sanmak.