Güvenli elektronik imza nedir, şartları ve delil değeri (5070 m.4)

Elektronik imza ile güvenli elektronik imza farkı

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.3/b elektronik imzayı, başka bir elektronik veriye eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veri olarak tanımlar. Bu tanım çok geniştir; e-postanın altına yazılan isim, taranmış imza görüntüsü veya bir sistemdeki onay kutusu da geniş anlamda elektronik imza sayılabilir. Ancak Kanun, elle atılan imza ile eş değer sonucu yalnızca güvenli elektronik imzaya bağlar. Bu nedenle bir belgenin "elektronik olarak imzalanmış" olması, tek başına güçlü bir hukuki sonuç doğurmaz.

Güvenli elektronik imzanın dört şartı

m.4'e göre güvenli elektronik imza; münhasıran imza sahibine bağlı olan, sadece imza sahibinin tasarrufunda bulunan güvenli elektronik imza oluşturma aracı ile oluşturulan, nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imza sahibinin kimliğinin tespitini sağlayan ve imzalanmış elektronik veride sonradan herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının tespitini sağlayan elektronik imzadır. Bu dört şart birlikte aranır. Uygulamada akıllı kart veya USB token şeklindeki e-imza ile cep telefonu SIM kartına yüklenen mobil imza bu şartları karşılayacak biçimde tasarlanır.

Temel kavramlar

m.3'e göre imza sahibi, elektronik imza oluşturmak amacıyla bir imza oluşturma aracını kullanan gerçek kişidir; yani güvenli elektronik imza tüzel kişi adına değil, gerçek kişi adına verilir. İmza oluşturma verisi, imza sahibine ait olan ve bir eşi daha olmayan şifreler, kriptografik gizli anahtarlar gibi verilerdir. Elektronik sertifika ise imza sahibinin imza doğrulama verisini ve kimlik bilgilerini birbirine bağlayan elektronik kayıttır. Zaman damgası, bir elektronik verinin üretildiği, değiştirildiği, gönderildiği, alındığı veya kaydedildiği zamanın tespiti için sertifika hizmet sağlayıcısınca elektronik imzayla doğrulanan kayıttır.

Hukuki sonuç ve sınırları

m.5'e göre güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur. Ancak kanunların resmî şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukuki işlemler ile banka teminat mektupları ve Türkiye'de yerleşik sigorta şirketleri tarafından düzenlenen kefalet senetleri dışındaki teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez. Örneğin taşınmaz satışı gibi resmî şekle bağlı işlemler e-imza ile yapılamaz.

Mahkemede delil değeri

HMK m.205/2'ye göre usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler senet hükmündedir. m.205/3'e göre hâkim, mahkemeye delil olarak sunulan elektronik imzalı belgenin güvenli elektronik imza ile oluşturulmuş olup olmadığını resen inceler. Güvenli elektronik imza taşımayan elektronik belgeler ise senet değil, diğer delillerle birlikte değerlendirilecek bir delil başlangıcı veya takdiri delil niteliğinde kalabilir.

Örnek senaryo

İki şirket arasındaki hizmet sözleşmesi, taraf yetkililerinin nitelikli sertifikaya dayanan güvenli elektronik imzalarıyla imzalanır. Daha sonra çıkan uyuşmazlıkta davalı, sözleşmeyi imzalamadığını ileri sürer. Mahkeme belgenin güvenli elektronik imza ile oluşturulduğunu resen inceler ve belgeyi senet hükmünde kabul eder. Buna karşılık aynı taraflar arasında yalnızca e-posta ile teyit edilen ek bir anlaşma, senet niteliği taşımaz; bu anlaşmanın varlığı diğer delillerle ispatlanmak zorunda kalınır.

Sık yapılan hatalar

• Taranmış ıslak imza görüntüsünü güvenli elektronik imza sanmak.
• Resmî şekle bağlı işlemlerin e-imza ile yapılabileceğini düşünmek.
• Güvenli elektronik imzanın şirket adına verilebileceğini sanmak; imza sahibi gerçek kişidir.
• E-posta yazışmalarının senet hükmünde olduğunu varsaymak.