İstinaf Dilekçesi Hazırlama

İstinaf, ilk derece mahkemesi kararının bölge adliye mahkemesince hem maddi hem hukuki yönden yeniden incelenmesini sağlayan kanun yoludur. Düzenleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 341 ve devamı maddelerindedir. Başvurunun kaderini çoğu zaman dilekçenin niteliği belirler.

Süre ve başvuru yeri

• Süre, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça iki haftadır ve gerekçeli kararın tebliğiyle başlar (HMK m.345).
• Dilekçe, kararı veren ilk derece mahkemesine verilir. Başka bir mahkemeye verilmesi hâlinde kanunun öngördüğü şekilde ilgili mahkemeye gönderilir.
• Elektronik tebligatta tebliğ tarihi, belgenin elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonudur; süre bu tarihten işler.
• Adli tatile tabi işlerde, tatil içinde dolacak süre tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.104).

Dilekçede bulunması gerekenler

HMK m.342'ye göre istinaf dilekçesinde şunlar yer alır:

• Tarafların kimlik ve adres bilgileri
• Varsa kanuni temsilci ve vekillerin bilgileri
• Kararın hangi mahkemeden verildiği, tarihi ve numarası
• Kararın başvurana tebliğ edildiği tarih
• Kararın özeti
• Başvuru sebepleri ve gerekçesi
• Talep sonucu
• Başvuranın veya vekilinin imzası

Bu unsurlardan kimlik, imza ve talep sonucu gibi esaslı olanların eksikliği, başvurunun reddine kadar gidebilecek sonuçlar doğurabilir.

Sebeplerin somutlaştırılması

Bölge adliye mahkemesi, kural olarak ileri sürülen sebeplerle bağlıdır. Kamu düzenine aykırılık hâllerini ise kendiliğinden gözetir. Bu nedenle dilekçede sebepler genel ifadelerle değil, karara bağlanan her bir uyuşmazlık noktası üzerinden yazılmalıdır.

Etkili bir istinaf dilekçesinde sebepler genellikle şu başlıklarda toplanır:

• Usule ilişkin sebepler: Görev, yetki, dava şartları, taraf teşkili, süre, tebligat usulsüzlüğü, delillerin toplanmaması, ön inceleme aşamasının eksik yürütülmesi.
• İspat ve delil değerlendirmesine ilişkin sebepler: Tanık beyanlarının yanlış değerlendirilmesi, bilirkişi raporundaki çelişkinin giderilmemesi, itirazların karşılanmaması.
• Maddi hukuka ilişkin sebepler: Uygulanacak hükmün yanlış belirlenmesi veya yanlış yorumlanması.
• Hüküm fıkrasına ilişkin sebepler: Talep aşılması, eksik hüküm kurulması, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin hatalı belirlenmesi.

Yeni vakıa ve delil yasağı

İlk derece yargılamasında ileri sürülmeyen vakıalar ve sunulmayan deliller, kanunda öngörülen istisnalar dışında istinafta dinlenmez. Bu nedenle bir delilin ilk derecede usulünce ileri sürülüp sürülmediği dilekçede gösterilmelidir. Mahkemece toplanmayan bir delil varsa, bunun talep edilmiş olmasına rağmen toplanmadığı somut olarak belirtilmelidir.

Harç ve giderler

Başvuru harcı ile gerekli giderlerin yatırılması zorunludur. Eksiklik hâlinde mahkeme kesin süre verir; bu sürede tamamlanmazsa başvurudan vazgeçilmiş sayılma sonucu doğabilir. Bu nedenle dilekçe verilirken harç ve gider hesabının tam yapılması önemlidir.

Örnek senaryo

Alacak davası kısmen kabul edilmiş; mahkeme, davacının süresinde sunduğu banka kayıtlarının celbi talebini karşılamadan hüküm kurmuştur. Davacı vekili, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf dilekçesi verir. Dilekçede talebin hangi dilekçeyle ve hangi tarihte ileri sürüldüğü, mahkemenin bu talebi karşılamadığı ve bu eksikliğin sonuca etkisi ayrı bir başlık altında gösterilir; harç ve giderler aynı gün yatırılır.

Sık yapılan hatalar

• Süreyi tefhim tarihinden başlatmak; süre gerekçeli kararın tebliğiyle işler.
• Sebepleri "karar usul ve yasaya aykırıdır" gibi genel ifadelerle yazmak.
• İlk derecede ileri sürülmemiş vakıaya istinafta dayanmak.
• Harç ve gideri eksik yatırıp verilen kesin süreyi kaçırmak.
• Vekâlet ücreti ve yargılama giderine ilişkin itirazı dilekçeye eklemeyi unutmak.