Bilirkişi Raporuna İtiraz

Bilirkişi raporu, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren konularda alınan uzman görüşüdür. Uygulamada birçok dava, rapora yapılan itirazın niteliğine göre şekillenir. Düzenleme HMK m.266 ve devamındadır.

İtiraz süresi

Taraflar, raporun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde raporda eksik gördükleri hususların tamamlanmasını veya belirsizliklerin giderilmesini isteyebilir; rapordaki görüşe itiraz edebilirler (HMK m.281).

Süre kaçırılırsa itiraz hakkı kural olarak kaybedilir ve rapor hükme esas alınabilir. Bu nedenle rapor tebliğinin takibi kritiktir.

Bilirkişiye başvurulamayacak hâller

HMK m.266'ya göre hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün konularda bilirkişiye başvurulamaz. Bilirkişinin hukuki nitelendirme yapması, sözleşmeyi yorumlaması veya kusur dağılımını hukuki olarak belirlemesi bu sınırın aşılması anlamına gelir. Raporda böyle bir aşma varsa, itirazın ilk başlığı bu olmalıdır.

Etkili itiraz nasıl yazılır?

Genel nitelikte "rapora itiraz ediyoruz" ifadesi sonuç doğurmaz. İtiraz dilekçesinde:

1. Görev alanının aşılıp aşılmadığı — bilirkişi hukuki değerlendirme yapmış mı?
2. Dosya kapsamıyla uyum — rapor, dosyadaki hangi belgeyi dikkate almamış? Belge adı ve dizin numarasıyla gösterilmeli.
3. Yöntem hatası — hesaplamada hangi parametre yanlış alınmış? (örneğin ücret, dönem, oran, süre)
4. İç çelişki — raporun kendi içinde veya önceki raporla çelişen bölümleri.
5. Varsayımlar — bilirkişinin dayandığı kabuller dosyada karşılığı olmayan varsayımlar mı?
6. Somut talep — ek rapor mu, yeni bilirkişi mi, hangi soruların sorulmasını istiyorsunuz?

Hesap içeren raporlarda karşı hesap sunmak, itirazı somutlaştırmanın en etkili yoludur. Alternatif hesabın hangi parametreyle yapıldığı açıkça gösterilmelidir.

Ek rapor mu, yeni bilirkişi mi?

• Ek rapor: Rapor esas olarak yönteme uygun ancak eksik veya belirsizse istenir. Sorulacak sorular dilekçede tek tek yazılmalıdır.
• Yeni bilirkişi incelemesi: Rapor yöntem bakımından hatalıysa, bilirkişi uzmanlık alanı dışına çıkmışsa veya çelişki ek raporla giderilemiyorsa istenir. Bu talepte, mevcut raporun neden düzeltilemez olduğu açıklanmalıdır.

Hâkim, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni bilirkişi de görevlendirebilir.

Raporun bağlayıcılığı

Bilirkişi raporu hâkimi bağlamaz. Hâkim, raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Ancak uygulamada teknik konularda rapora büyük ölçüde itibar edildiğinden, itiraz aşamasının ihmal edilmesi sonucu doğrudan etkiler.

Uzman görüşü

Taraflar, dava konusuyla ilgili olarak uzman görüşü alıp dosyaya sunabilir. Uzman görüşü bilirkişi raporu değildir; ancak rapordaki hataları teknik dille ortaya koyduğu için itirazı güçlendirir. Görüşü hazırlayan kişinin uzmanlığı ve dayandığı veriler açıkça belirtilmelidir.

Örnek senaryo

İşçilik alacağı davasında bilirkişi, fazla çalışma hesabını yalnızca tanık beyanlarına göre yapmış; dosyada bulunan kartlı geçiş kayıtlarını değerlendirmemiş ve ara dinlenmelerini düşmemiştir. Davalı vekili, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz dilekçesi verir; kayıtların dizin numaralarını gösterir, ara dinlenme düşülerek yapılmış karşı hesabı sunar ve ek rapor alınmasını talep eder.

Sık yapılan hatalar

• İki haftalık itiraz süresini kaçırmak.
• İtirazı gerekçesiz ve genel ifadelerle yazmak.
• Karşı hesap sunmadan yalnızca "hesap hatalıdır" demek.
• Ek rapor talebinde sorulacak soruları belirtmemek.
• Bilirkişinin hukuki nitelendirme yapmasına itiraz etmeyi atlamak.