Uluslararası taşımacılıkta iç parkur vergilendirmesi

İç parkur kavramı ve vergilendirme yeri

KDV Kanunu m.7, Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan taşımacılık ile transit taşıma işlerinde, hizmetin iç parkura isabet eden kısmının Türkiye'de yapılmış sayılacağını hükme bağlar. Bu düzenleme, KDV'nin işlem yeri esasına dayalı yapısı içinde önem taşır: bir hizmetin Türkiye'de KDV'ye tabi olabilmesi için önce Türkiye'de yapılmış sayılması gerekir.

Uluslararası taşımacılıkta güzergahın bir kısmı Türkiye sınırları içinde (iç parkur), bir kısmı ise yurt dışında geçebilir. Kanun, sadece iç parkura isabet eden kısmın Türkiye'de yapılmış sayılacağını belirterek, verginin konusu bakımından net bir sınır çizer.

Neden işlem yeri önemlidir?

Katma değer vergisi, Türkiye'de yapılan işlemleri konu alan bir tüketim vergisidir. Bir hizmetin Türkiye'de KDV doğurabilmesi için önce bu hizmetin Türkiye'de "yapılmış" sayılması gerekir. Uluslararası taşımacılık gibi doğası gereği birden fazla ülkeyi kapsayan işlemlerde, hizmetin hangi kısmının Türkiye'de yapılmış sayılacağı belirsizlik yaratabilir. m.7 bu belirsizliği ortadan kaldırmak için taşıma hizmetini parkur bazında bölerek, sadece Türkiye sınırları içindeki kısmı vergilendirmeye konu eder.

Bu yaklaşım, hem çifte vergilendirmeyi önler hem de yabancı ülkelerdeki parkurun o ülkenin kendi vergi mevzuatına tabi olmasını mümkün kılar. Aksi bir düzenleme, aynı taşıma hizmetinin birden fazla ülkede tam olarak vergilendirilmesine yol açabilirdi.

m.14 istisnasıyla ilişkisi

m.7'nin Türkiye'de yapılmış saydığı iç parkur kısmı, otomatik olarak vergilendirilecek anlamına gelmez. KDV Kanunu m.14, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek uluslararası taşıma işlerini karşılıklılık şartıyla vergiden istisna tutabilir. Dolayısıyla uygulamada önce işlemin Türkiye'de yapılıp yapılmadığı (m.7), sonra bu işlemin istisna kapsamına girip girmediği (m.14) ayrı ayrı değerlendirilir.

Örnek senaryo

Bir nakliye firması, yükü İstanbul'dan yükleyip kara yoluyla Bulgaristan üzerinden Almanya'ya taşımaktadır. Güzergahın Türkiye sınırları içindeki bölümü iç parkur olarak kabul edilir ve bu kısma isabet eden hizmet bedeli m.7 uyarınca Türkiye'de yapılmış sayılır. Eğer bu taşıma işi m.14 kapsamında istisna edilen taşıma işleri arasındaysa ve karşılıklılık şartı sağlanıyorsa, iç parkura isabet eden kısım da KDV'den istisna tutulabilir.

Sık yapılan hatalar

• Tüm güzergahın Türkiye'de yapılmış sayıldığını düşünüp yurt dışı parkur kısmını da vergi matrahına dahil etmek.
• m.7'nin bir istisna hükmü olduğunu sanmak; oysa m.7 sadece işlem yerini belirler, istisna ayrı bir düzenlemedir (m.14).
• Karşılıklılık şartının aranmadığını düşünerek her uluslararası taşımacılık işini otomatik istisna kabul etmek.