Yayımlanmamış patent başvurusunun incelenmesi: yazılı izin şartı ve istisnası (SMK m.102)

Bir patent başvurusunun henüz kamuya açıklanmadığı dönemde, bu başvurunun gizliliği önemli bir korumadır. Bu gizliliğin çerçevesi ve istisnaları SMK m.102'de düzenlenir.

Genel kural: yazılı izin olmadan inceleme yasağı

SMK m.102/1 açık bir kural koyar: henüz yayımlanmamış patent başvuruları, başvuru sahibinin yazılı izni olmadan üçüncü kişiler tarafından incelenemez. Bu, bir patent başvurusunun resmî yayım tarihine kadar, başvuru sahibinin kontrolü altında kalmasını sağlar.

İstisna: hak ileri sürmek isteyen üçüncü kişiler

m.102/2, önemli bir istisna tanır: başvuru sahibinin, başvurunun sağladığı haklarını kendilerine karşı ileri sürmek istediğini ispat edebilen üçüncü kişiler, başvuru sahibinin izni olmaksızın, henüz yayımlanmamış patent başvurusunu inceleyebilir.

Bu istisna, mantıklı bir denge kurar: eğer başvuru sahibi, henüz yayımlanmamış bir başvuruya dayanarak bir üçüncü kişiye karşı hak ileri sürmeye hazırlanıyorsa, bu üçüncü kişinin kendini savunabilmesi için başvuruyu inceleyebilmesi gerekir.

Bölünmüş başvurularda önceki başvurunun incelenmesi

m.102/3, daha teknik bir durumu düzenler: 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş başvurunun veya 110 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan yeni patent başvurusunun yayımlanmış olması hâlinde, önceki patent başvurusu, başvuru sahibinin izni olmaksızın, başvurunun yayımlanmasından önce üçüncü kişiler tarafından incelenebilir.

Bu kural, bir başvurunun bölünmesi veya yeni bir başvuruya dönüştürülmesi hâlinde, ilgili tarafların sürecin bütününü takip edebilmesini sağlar.

Usul ve esasların yönetmelikle belirlenmesi

m.102/4 uyarınca, patent başvurusu ve patentin üçüncü kişilerce incelenmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Bu, incelemenin teknik detaylarının (nasıl, nerede, hangi usulle inceleneceğinin) idari düzenlemeye bırakıldığını gösterir.

Neden bu gizlilik ilkesi önemlidir?

Bir patent başvurusunun erken aşamada kamuya veya rakiplere açık olması, başvuru sahibinin rekabetçi konumunu zedeleyebilir — rakipler, henüz koruma altına alınmamış bir buluşu öğrenip taklit edebilir. Bu nedenle kanun, başvurunun resmî yayım sürecine kadar gizli kalmasını temel kural olarak benimser; istisnalar ise yalnızca gerçek bir hukuki ihtiyaç (hak ileri sürme, bölünmüş başvuru takibi) bulunduğunda devreye girer.

Örnek senaryo

Bir patent başvurusu sahibi, henüz yayımlanmamış başvurusuna dayanarak bir rakibine karşı hak ileri sürmeyi planlamaktadır. Bu rakip, kendisine karşı ileri sürülecek hakları öğrenmek ve savunmasını hazırlamak amacıyla, SMK m.102/2 uyarınca bu yayımlanmamış başvuruyu izin almaksızın inceleyebilir.

Sık yapılan hatalar

• Yayımlanmamış her patent başvurusunun kesinlikle gizli kalacağını, hiçbir istisna olmadığını sanmak. m.102/2'deki istisna, belirli şartlarla incelemeye izin verir.
• Herhangi bir üçüncü kişinin merak amacıyla başvuruyu inceleyebileceğini düşünmek. İstisna, yalnızca hak ileri sürme durumunu ispat edebilen kişiler içindir.
• Bölünmüş başvurularda önceki başvurunun her zaman gizli kaldığını sanmak. m.102/3 uyarınca belirli şartlarda bu başvuru da incelenebilir.
• İnceleme usulünün kanunda ayrıntılı düzenlendiğini düşünmek. Usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.