Babalık Davası Süreci

Babalık davası, çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkeme kararıyla kurulmasını sağlayan davadır. Evlilik dışı doğan ve baba tarafından tanınmamış çocuklar bakımından uygulanır. Düzenleme 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 301 ve devamı maddelerindedir.

Kimler açabilir, kime karşı açılır?

• Davacı: Ana ve çocuk.
• Davalı: Baba; baba ölmüşse mirasçıları.

Dava, ana ve çocuk tarafından ayrı ayrı veya birlikte açılabilir. Çocuğa kayyım atanması gerekebilir.

Dava, Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; ana tarafından açılmışsa ayrıca kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir.

Süreler

TMK m.303'e göre:

• Babalık davası, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir.
• Ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer.

Maddenin ikinci fıkrası Anayasa Mahkemesinin 27/10/2011 tarihli ve E.2010/71, K.2011/143 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu iptal, çocuğun dava hakkının süreye bağlanması yönündeki düzenlemeyi ortadan kaldırmıştır. Bu nedenle çocuk bakımından sürenin nasıl işleyeceği, iptal kararı ve sonraki uygulama birlikte değerlendirilmelidir.

Uygulamada ananın bir yıllık süresi hak düşürücü kabul edilir; bu nedenle doğum tarihinin kaydı ve sürenin takibi kritik önemdedir.

Babalık karinesi

TMK m.302'ye göre, davalının çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması, babalığa karine sayılır.

Bu süre dışında olsa bile, fiilen cinsel ilişkide bulunulduğu ve çocuğun bu ilişkiden doğduğu ispatlanırsa karine geçerli olur.

Karine, davalının çocuğun babası olmasının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispatlamasıyla çürütülür.

DNA incelemesi

Soybağı davalarında belirleyici delil genellikle genetik incelemedir. TMK m.284'e göre taraflar ve üçüncü kişiler, soybağının belirlenmesinde zorunlu olan ve sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan araştırma ve incelemelere rıza göstermekle yükümlüdür.

Davalı veya üçüncü kişi incelemeye rıza göstermezse, hâkim durum ve koşullara göre bu davranışın sonucunu değerlendirir. Uygulamada kaçınma, aleyhe delil olarak yorumlanabilmektedir.

Yargılama özellikleri

Soybağı davalarında hâkim maddi olguları resen araştırır ve delilleri serbestçe değerlendirir (TMK m.284). Bu nedenle:

• Tarafların ikrarı tek başına sonuca bağlayıcı değildir.
• Hâkim, kendiliğinden DNA incelemesi yaptırabilir.
• Nüfus kayıtları, tanık beyanları, yazışmalar ve fotoğraflar destekleyici delil olarak kullanılır.

Kararın sonuçları

Babalığa karar verilmesiyle çocuk ile baba arasında soybağı kurulur. Bunun sonuçları:

• Çocuk babanın mirasçısı olur.
• Nafaka yükümlülüğü doğar.
• Soyadı ve velayet bakımından düzenleme yapılır.
• Ana, kanunda öngörülen şartlarla doğum giderleri ve bakım masrafları gibi taleplerde bulunabilir (TMK m.304).

Örnek senaryo

Evlilik dışı doğan çocuğun annesi, doğumdan altı ay sonra babalık davası açar. Davayı babaya yöneltir; dava Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilir. Mahkeme DNA incelemesi yaptırır; rapor babalığı doğrular ve mahkeme babalığa karar verir. Aynı davada çocuk için nafaka talebi de değerlendirilir.

Sık yapılan hatalar

• Ananın bir yıllık dava süresini kaçırmak.
• Davayı Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar etmemek.
• Baba vefat etmişse mirasçılara husumet yöneltmemek.
• Çocuk için kayyım atanması gereken hâllerde bu adımı atlamak.
• Nafaka ve diğer talepleri aynı davada ileri sürmeyi unutmak.