Elektronik mühür nedir? Kimler kullanır, hukuki niteliği (5070 Ek m.1)

Elektronik mühür neden getirildi?

Güvenli elektronik imza yalnızca gerçek kişilere verilir ve kişinin iradesini gösterir. Ancak kamu kurumları ve şirketler, çok sayıda belgeyi otomatik olarak üretir ve bu belgelerin belirli bir kişinin imzasından çok, kurumdan çıktığının ve değiştirilmediğinin kanıtlanması gerekir. e-Devlet üzerinden alınan belgeler, elektronik faturalar ve kurumların toplu yazışmaları bu ihtiyacın tipik örnekleridir. 5070 sayılı Kanuna eklenen Ek m.1 bu ihtiyacı karşılamak için elektronik mührü düzenler.

Tanım

Ek m.1'e göre elektronik mühür, başka bir elektronik veriye eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve mühür sahibinin bilgilerini doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veridir. Aynı maddeye göre elektronik mühür, elektronik belgenin veya verinin mühür sahibi tarafından oluşturulduğunu, belgenin veya verinin kaynağını ve bütünlüğünü garanti eden delil kaydıdır.

Kimler mühür sahibi olabilir?

Ek m.1'e göre elektronik mühür sahibi; elektronik mührü oluşturan kamu kurum ve kuruluşları, kamu idareleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile yargı mercileri ve noterliklerdir. Görüldüğü gibi elektronik mühür yalnızca kamu kurumlarına özgü değildir; şirketler, dernekler ve vakıflar gibi özel hukuk tüzel kişileri de elektronik mühür kullanabilir. Buna karşılık gerçek kişiler için öngörülen araç elektronik mühür değil, güvenli elektronik imzadır.

Hukuki niteliği

Ek m.1'e göre elektronik mühür, resmî mühür dâhil her türlü fiziki mühür ile aynı hukuki niteliği haizdir. Kanunlarda yer alan elektronik imzaya ilişkin hükümler kıyasen elektronik mühür hakkında da uygulanır. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının elektronik imza ile ilgili hak, yetki ve yükümlülükleri de elektronik mühür bakımından geçerlidir. Bu nedenle elektronik mühür sertifikaları da hizmet sağlayıcılar tarafından verilir ve aynı güvenlik standartlarına tabidir.

İzinsiz kullanım suçu

Ek m.1'e göre elektronik mühür oluşturma amacı ile ilgili mühür sahibinin rızası veya talebi dışında; mühür oluşturma verisi veya mühür oluşturma aracını elde eden, veren, kopyalayan ve bu araçları yeniden oluşturanlar ile izinsiz elde edilen mühür oluşturma araçlarını kullanarak izinsiz elektronik mühür oluşturanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis ve elli günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır. Suçun elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı çalışanları tarafından işlenmesi hâlinde cezalar yarısına kadar artırılır. Bu düzenleme, elektronik imzanın izinsiz kullanımına ilişkin m.16 ile paraleldir.

Diğer elektronik sertifikalar

Ek m.2, internet sitesi kimlik doğrulama sertifikasını da tanımlar: bir internet sitesi ile bu sitenin sahibi olan gerçek veya tüzel kişinin bilgilerini birbirine bağlayan elektronik kayıt. Elektronik imzaya ilişkin hükümler bu sertifikalar hakkında da kıyasen uygulanır.

Örnek senaryo

Bir şirket, müşterilerine gönderdiği elektronik faturaları ve hesap ekstrelerini elektronik mühürle mühürler. Bir müşteri daha sonra kendisine gönderilen bir belgenin değiştirildiğini iddia eder. Elektronik mühür, belgenin şirketten çıktığını ve sonradan değiştirilip değiştirilmediğini gösteren bir delil kaydı işlevi görür. Şirketin bir çalışanı mühür aracını izinsiz kopyalayıp sahte belgeler üretirse, Ek m.1 kapsamında suç işlemiş olur.

Sık yapılan hatalar

• Elektronik mührün yalnızca kamu kurumlarına özgü olduğunu sanmak.
• Elektronik mührü, belgeyi imzalayan kişinin iradesinin kanıtı gibi değerlendirmek.
• Gerçek kişilerin elektronik mühür alabileceğini düşünmek.
• Mühür aracına erişimi sınırlamamak ve izinsiz kullanım riskini göz ardı etmek.