İtirazın iptali davası: süre, görevli mahkeme ve icra inkâr tazminatı

Borçlu ödeme emrine süresinde itiraz ettiğinde takip durur. Alacaklı, takibe devam edebilmek için ya icra hukuk mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ister ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açar. İtirazın iptali davası İİK m.67'de düzenlenir ve bir genel hükümler davasıdır: alacağın varlığı tüm delillerle incelenir.

Dava açma süresi

Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde dava açmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; geçirilmesi hâlinde alacaklı ancak genel hükümlere göre alacak davası açabilir, ancak durmuş olan takibe devam edemez.

Görevli ve yetkili mahkeme

• Görev, alacağın niteliğine göre belirlenir: ticari davalarda asliye ticaret, iş ilişkisine dayalı alacaklarda iş mahkemesi, tüketici işlemlerinde tüketici mahkemesi, diğer hâllerde asliye hukuk mahkemesi.
• Yetki bakımından genel yetki kuralları uygulanır; takibin yapıldığı icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.

Dava şartı olarak arabuluculuk

Ticari davalar, tüketici uyuşmazlıkları ve iş uyuşmazlıkları gibi bazı alanlarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculuk sürecinde geçen süre, dava açma süresinin hesabında dikkate alınmaz; ayrıntı ilgili özel kanunlardan kontrol edilmelidir.

İcra inkâr tazminatı

Borçlunun itirazı haksız bulunursa ve alacak likit (miktarı belli veya belirlenebilir) ise, alacaklının talebi üzerine borçlu, alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilir. Talep dava dilekçesinde açıkça yer almalıdır.

Aynı şekilde alacaklının takipte haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebiyle alacaklı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilebilir.

Örnek senaryo

Alacaklı şirket, ödenmeyen faturalar için ilamsız takip başlatmış; borçlu şirket borca itiraz etmiştir. Alacaklı önce arabulucuya başvurur, anlaşma sağlanamaz. İtirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde asliye ticaret mahkemesinde itirazın iptali davası açar ve icra inkâr tazminatı talep eder.

Sık yapılan hatalar

• Bir yıllık süreyi takip tarihinden hesaplamak,
• Dava şartı olan arabuluculuğu atlamak,
• İcra inkâr tazminatını dava dilekçesinde talep etmeyi unutmak,
• Alacağın likit olmadığı durumda tazminat talebinde ısrar etmek.