İzinsiz reklam SMS'i ve e-postası: onay şartı, ret hakkı ve şikâyet (6563 m.6-8)

Ticari elektronik ileti nedir?

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.2/c'ye göre ticari elektronik ileti; telefon, çağrı merkezleri, faks, otomatik arama makineleri, akıllı ses kaydedici sistemler, elektronik posta, kısa mesaj hizmeti gibi vasıtalar kullanılarak elektronik ortamda gerçekleştirilen ve ticari amaçlarla gönderilen veri, ses ve görüntü içerikli iletilerdir. Kampanya SMS'leri, bülten e-postaları ve otomatik reklam aramaları bu kapsamdadır. Kanun, bu iletiler için temel olarak "önce izin" ilkesini benimser.

Onay şartı

m.6/1'e göre ticari elektronik iletiler alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Bu onay yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim aracıyla alınabilir. Kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla alıcının iletişim bilgilerini vermesi hâlinde, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik ticari elektronik iletiler için ayrıca onay alınmaz. Yani bir üründen satın alan müşteriye o ürünün bakımına ilişkin bilgi gönderilebilir; ancak yeni bir kampanyanın reklamı için ayrı onay gerekir.

Esnaf ve tacir istisnası

m.6/2'ye göre esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik iletiler gönderilebilir. Bu nedenle şirket e-posta adresine gelen iş teklifleri, tüketicilere gelen reklam mesajlarıyla aynı kurala tabi değildir. Ancak esnaf ve tacirlerin de ret hakkı vardır.

Ret hakkı ve üç iş günü

m.8/1'e göre alıcılar diledikleri zaman, hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddedebilir. m.8/2'ye göre hizmet sağlayıcı, ret bildiriminin elektronik iletişim araçlarıyla kolay ve ücretsiz olarak iletilmesini sağlamakla ve gönderdiği iletide buna ilişkin gerekli bilgileri sunmakla yükümlüdür. m.8/3'e göre talebin ulaşmasını müteakip hizmet sağlayıcı üç iş günü içinde alıcıya elektronik ileti göndermeyi durdurur.

İleti yönetim sistemi

m.11/5'e göre Bakanlık, ticari elektronik ileti onaylarının alınmasına ve reddetme hakkının kullanılmasına imkân tanıyan bir elektronik sistem kurmaya veya kurdurmaya yetkilidir. Kanun çerçevesinde alınan onaylar Bakanlıkça belirlenen süre içinde sisteme aktarılır; sisteme aktarılmayan onaylar geçersiz kabul edilir. Alıcılar tarafından reddetme hakkı bu sistem üzerinden kullanılır. Uygulamada bu sistem İleti Yönetim Sistemi olarak bilinir; tüketici, hangi firmalara onay verdiğini buradan görebilir ve onayını geri çekebilir.

Şikâyet ve yaptırım

m.12/1'e göre onay alınmadan ileti gönderen hizmet sağlayıcılara idari para cezası verilir; m.12/2'ye göre bir defada birden fazla kimseye onaysız ileti gönderilmesi hâlinde ceza on katına kadar artırılarak uygulanır. m.12/7'ye göre idari para cezası verme yetkisi Ticaret Bakanlığına aittir ve taşrada il müdürlüklerine devredilebilir. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiği için güncel tutar Bakanlıktan kontrol edilmelidir. Şikâyette iletinin ekran görüntüsü, gönderen numara veya adres ve tarih bilgisi delil olarak saklanmalıdır.

Örnek senaryo

Bir kişi, hiç alışveriş yapmadığı bir mağazadan her hafta kampanya SMS'i alır. Mesajdaki ret yolunu kullanarak ileti almak istemediğini bildirir; ancak bir hafta sonra yeni bir mesaj gelir. Kişi mesajların ekran görüntülerini, tarihlerini ve ret bildirimini gösteren kaydı saklayarak Ticaret Bakanlığına şikâyette bulunur. Hem onaysız gönderim hem de ret talebine rağmen üç iş günü içinde gönderimin durdurulmaması Kanuna aykırıdır.

Sık yapılan hatalar

• Bir kez alışveriş yapılmasının her türlü reklam için onay sayılacağını sanmak.
• Şirket hesaplarına gelen iletileri tüketici iletileriyle aynı kurala tabi saymak.
• Ret bildiriminden sonra gelen mesajların ekran görüntülerini saklamamak.
• Ret için ücretli bir numaraya mesaj atmak zorunda olunduğunu düşünmek.