Kanunen kabul edilmeyen giderlerde KDV indirimi yasağı

Gelir/Kurumlar Vergisi ile KDV arasındaki bağlantı

KDV Kanunu m.30/d, Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen katma değer vergisinin de indirim konusu yapılamayacağını düzenler. Bu hüküm, iki farklı vergi türü (gelir/kurumlar vergisi ile KDV) arasında bir tutarlılık ilişkisi kurar.

Mantık şöyledir: eğer bir gider, ticari kazancın tespitinde vergi mevzuatı tarafından "gider" olarak kabul edilmiyorsa (örneğin özel kullanım niteliğindeki harcamalar, kanunen belirlenmiş sınırları aşan temsil ağırlama giderleri, para cezaları gibi), bu giderin işletme faaliyetiyle yeterince bağlantılı sayılmadığı kabul edilir. Bu durumda, aynı giderin KDV'sinin de işletme faaliyetiyle ilgili görülüp indirim konusu yapılması tutarsız olurdu; kanun koyucu bu tutarsızlığı önlemek için KDV indirimini de aynı şekilde reddeder.

Örtülü kazanç dağıtımına ilişkin özel düzenleme

2016 yılında eklenen ek hükümle, bu genel kurala önemli bir istisna getirilmiştir. Kurumlar Vergisi Kanunu m.13'e göre transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançlar ile Gelir Vergisi Kanunu m.41/1-5'e göre işletme aleyhine oluşan farklara ilişkin olarak:

• İthalde veya sorumlu sıfatıyla ödenen KDV,
• Yurt içindeki işlemlerde mal teslimi veya hizmet ifasında bulunan mükellefler tarafından ilgili vergilendirme döneminde beyan edilerek ödenen KDV,

bu indirim yasağının DIŞINDA tutulmuştur. Bu istisna, örtülü kazanç dağıtımı tespit edilse dahi, işlemin gerçekten yapılmış ve KDV'sinin fiilen beyan edilip ödenmiş olması halinde, bu KDV'nin indirim hakkının korunmasını sağlar; aksi halde aynı işlem üzerinden hem kurumlar vergisi hem KDV yönünden çifte bir mali yük doğabilirdi.

Uygulamadaki önemi

Bu düzenleme, işletmelerin gider muhasebesi yaparken sadece gelir/kurumlar vergisi açısından değil KDV açısından da dikkatli olmaları gerektiğini gösterir. Bir masrafın kanunen kabul edilmeyen gider olarak sınıflandırılması, doğrudan o masrafa ait KDV'nin de indirim dışı bırakılması sonucunu doğurur. Bu nedenle mali müşavirler, gider kabul edilebilirliği ile KDV indirim hakkını birlikte değerlendirmek durumundadır.

Örnek senaryo

Bir şirket, Vergi Usul Kanunu'na göre kanunen kabul edilmeyen gider sayılan bir trafik para cezasını ödemiş ve bu ödemeye ilişkin belgede KDV gösterilmiştir (böyle bir belge düzenlense dahi). Bu gider kurumlar vergisi matrahından indirilemeyeceğinden, aynı işleme ait KDV de m.30/d uyarınca indirim konusu yapılamaz. Buna karşılık, bir örtülü kazanç dağıtımı tespit edilen ancak KDV'si fiilen beyan edilip ödenen bir yurt içi işlemde, bu KDV'nin indirim hakkı 2016 değişikliği sayesinde korunur.

Sık yapılan hatalar

• Kanunen kabul edilmeyen giderin tamamının değil sadece KDV'sinin etkilendiğini unutup gider tutarını da hatalı düzeltmek.
• Örtülü kazanç dağıtımı tespit edilen her durumda KDV indiriminin otomatik olarak reddedileceğini sanmak; 2016 değişikliğiyle getirilen istisna gözden kaçırılmamalıdır.
• Bir giderin kabul edilebilirliğini sadece gelir vergisi mevzuatına göre değerlendirip KDV sonucunu ayrı bir konu olarak ele almamak.