KDV'de teslim sayılan hâller: işletmeden çekiş ve personele verilen mallar (KDV Kanunu m.3)

KDV Kanunu, bir malın fiilen satılmadığı ama ekonomik olarak elden çıktığı bazı durumları da "teslim" kapsamına alarak, vergi tabanının daraltılmasını önler. Bu özel hâller m.3'te sayılır.

İşletmeden çekiş ve personele verilen mallar

KDV Kanunu m.3/a, iki durumu birleştirir: vergiye tabi malların her ne suretle olursa olsun, vergiye tabi işlemler dışındaki amaçlarla işletmeden çekilmesi, vergiye tabi malların işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi teslim sayılır.

Bu kural, bir işletme sahibinin, işletmesindeki bir malı satmadan kendi kişisel kullanımına alması veya personeline hediye olarak vermesi hâlinde, bu işlemin de KDV açısından satış gibi değerlendirileceğini gösterir. Aksi hâlde, işletmeler malları satış göstermeksizin işletmeden çıkararak KDV'den kaçınabilirdi.

İstisna kapsamındaki mallar için kullanım

m.3/b, farklı bir durumu düzenler: vergiye tabi malların, üretilip teslimi vergiden istisna edilmiş olan mallar için her ne suretle olursa olsun kullanılması veya sarfı da teslim sayılır. Bu, normalde vergiye tabi olan bir malın, istisna kapsamındaki başka bir malın üretiminde girdi olarak kullanılması hâlinde, bu kullanımın da teslim olarak değerlendirilebileceğini gösterir.

Mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışlarda zilyetliğin devri

m.3/c, taksitli satışlarda sıkça karşılaşılan bir yapıyı netleştirir: mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyedliğin devri teslim sayılır. Mülkiyeti muhafaza kaydı, satıcının bedel tamamen ödenene kadar malın mülkiyetini üzerinde tutmasını sağlayan bir güvence yöntemidir; ancak KDV açısından, malın fiilen alıcıya teslim edildiği (zilyetliğin devredildiği) an, teslim gerçekleşmiş sayılır — mülkiyetin hukuken hâlâ satıcıda olması bu sonucu değiştirmez.

Neden bu üç hâl özellikle düzenlenmiştir?

Bu üç hâl, teslimin "satış" görünümünde olmadığı ama ekonomik olarak satışa eşdeğer sonuçlar doğurduğu durumları kapsar. Kanun koyucu, bu tür dolaylı elden çıkarma yöntemlerinin, KDV yükümlülüğünden kaçınma aracı olarak kullanılmasını önlemek için, bunları açıkça teslim kapsamına almıştır.

Örnek senaryo

Bir işletme sahibi, işletmesinde bulunan bir malı kendi kişisel kullanımı için işletmeden çeker. KDV Kanunu m.3/a uyarınca bu işlem, vergiye tabi işlemler dışındaki bir amaçla yapıldığından, teslim sayılır ve KDV'ye tabi tutulur — mal satılmamış olsa bile.

Sık yapılan hatalar

• İşletme sahibinin kendi kullanımı için aldığı malın KDV'ye tabi olmadığını sanmak. m.3/a bu durumu açıkça teslim sayar.
• Personele verilen hediyelerin KDV dışında kaldığını düşünmek. Bu tür teslimler de vergiye tabi işlem olarak değerlendirilir.
• Mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışlarda, mülkiyet devredilmediği için teslimin de gerçekleşmediğini sanmak. m.3/c uyarınca zilyetliğin devri teslim için yeterlidir.
• İstisna kapsamındaki mal üretiminde kullanılan girdilerin KDV'den muaf olduğunu düşünmek. Bu kullanım da m.3/b uyarınca teslim sayılabilir.