Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına İtiraz

Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonunda kamu davası açmak için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâlinde kovuşturmaya yer olmadığına (KYOK, uygulamadaki adıyla takipsizlik) karar verir. Suçtan zarar görenin bu karara karşı başvurabileceği yol CMK m.173'te düzenlenmiştir.

Süre: iki hafta

CMK m.173/1'e göre suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir.

Süre tebliğ tarihinden işler; bu nedenle tebligat parçasının tarihi kontrol edilmelidir. Elektronik tebligat söz konusuysa, tebliğ tarihi buna göre belirlenir.

Merci: sulh ceza hâkimliği

İtiraz, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır.

Uygulamada dilekçe, kararı veren Cumhuriyet başsavcılığına verilerek ilgili hâkimliğe gönderilmesi sağlanabilir; ancak sürenin korunması bakımından doğrudan yetkili hâkimliğe verilmesi daha güvenlidir.

1. Kararın tebliğiSüre başlar

   Karar suçtan zarar görene tebliğ edilir; kararda itiraz hakkı, süresi ve merci gösterilir (CMK m.172/1).

2. İtiraz2 hafta

   Kararı veren savcılığın yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır (CMK m.173/1).

3. İnceleme

   Sulh ceza hâkimliği gerekirse soruşturmanın genişletilmesini ister (CMK m.173/3).

   • İtiraz yerinde görülürse: Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir (CMK m.173/4)
   • İtiraz reddedilirse: itiraz eden giderlere mahkûm edilir; aynı fiil için dava ancak yeni delil elde edilir ve sulh ceza hâkimliği karar verirse açılabilir (CMK m.172/2, 173/6)

Savcının kamu davasını açmama konusunda takdir yetkisini kullandığı hâllerde bu itiraz yolu uygulanmaz (CMK m.173/5).

Dilekçenin içeriği

CMK m.173/2 açıktır: itiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

Etkili bir itiraz dilekçesinde:

• Soruşturmada toplanmayan deliller tek tek gösterilir: dinlenmeyen tanıklar, celbedilmeyen kamera kayıtları, alınmayan bilirkişi görüşü, incelenmeyen banka veya HTS kayıtları.
• Savcılığın hangi delili nasıl değerlendirdiği ve bu değerlendirmenin neden hatalı olduğu somut biçimde tartışılır.
• Suçun unsurlarının somut olayda ne şekilde gerçekleştiği anlatılır.
• Varsa yeni delil dosyaya sunulur.
• Talep açıkça yazılır: kararın kaldırılması ve kamu davası açılması.

"Karar hatalıdır" gibi genel ifadeler sonuç doğurmaz; hâkimlik, dosyadaki delil durumuna göre karar verir.

Hâkimliğin kararı

• İtirazın kabulü hâlinde Cumhuriyet başsavcılığı iddianame düzenler.
• İtirazın reddi hâlinde karar kesinleşir.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar kesinleştikten sonra, yeni delil ortaya çıkmadıkça ve bu konuda sulh ceza hâkimliğince karar verilmedikçe aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz. Bu nedenle itiraz aşaması, dosyanın kaderini belirleyen kritik aşamadır.

Yeni delil kavramı

Kesinleşmeden sonra kamu davası açılabilmesi için aranan "yeni delil", soruşturma sırasında bilinmeyen veya değerlendirilmemiş nitelikte olmalıdır. Daha önce sunulmuş bir delilin yeniden yorumlanması bu kapsamda değerlendirilmez.

Örnek senaryo

Dolandırıcılık iddiasıyla yapılan şikâyet üzerine savcılık, delil yetersizliğinden kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Şikâyetçi, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz eder. Dilekçesinde, soruşturmada hiç celbedilmemiş olan banka hesap hareketlerini ve şüpheliyle yapılan mesajlaşma kayıtlarını gösterir; bu delillerin kamu davası açılmasını gerektirdiğini açıklar.

Sık yapılan hatalar

• İki haftalık süreyi kaçırmak veya süreyi karar tarihinden hesaplamak.
• İtirazı yetkisiz mercie vermek.
• Dilekçede hangi delilin toplanmadığını somutlaştırmamak.
• Yeni delili itiraz aşamasında sunmayıp sonraya bırakmak.
• Kararın kesinleşmesinin sonuçlarını müvekkile anlatmamak.