Sınai mülkiyette sonraki hak sahibinin savunma engeli (SMK m.155)

Sınai mülkiyet hukukunda, "önce gelen, önceliklidir" ilkesi temel bir yapı taşıdır. Bu ilkenin dava sürecindeki somut yansıması SMK m.155'te düzenlenir.

Sonraki hak sahibinin savunma engeli

SMK m.155 açık bir kural koyar: marka, patent veya tasarım hakkı sahibi, kendi hakkından daha önceki rüçhan veya başvuru tarihine sahip hak sahiplerinin açmış olduğu tecavüz davasında, sahip olduğu sınai mülkiyet hakkını savunma gerekçesi olarak ileri süremez.

Bu, bir kişinin kendi adına tescilli bir marka, patent veya tasarımı bulunsa bile, bu tescilin daha önceki bir tarihe sahip başka bir hak sahibinin açtığı tecavüz davasında, kendisini savunmak için kullanılamayacağı anlamına gelir.

Bu kuralın mantığı: öncelik ilkesinin korunması

Sınai mülkiyet sisteminde, aynı veya benzer bir işaret/buluş/tasarım üzerinde birden fazla tescil teorik olarak var olabilir — özellikle tescil sürecindeki incelemelerin her zaman mükemmel olmadığı durumlarda. Ancak bu durumda bile, daha önceki tarihli hak sahibinin önceliği korunur; sonraki tarihli bir tescilin varlığı, önceki hak sahibinin tecavüz iddiasını etkisiz kılamaz.

Sonraki hak sahibinin hangi yollara başvurabileceği

Bu düzenleme, sonraki hak sahibini tamamen çaresiz bırakmaz; yalnızca kendi tescilli hakkının varlığını savunma aracı olarak kullanmasını engeller. Sonraki hak sahibi, örneğin:

• Tecavüzün unsurlarının (örneğin karıştırılma ihtimalinin) gerçekte oluşmadığını ileri sürebilir,
• Önceki hakkın hükümsüzlüğü için ayrı bir dava açabilir,
• Kendi tescilinin iptali riskiyle karşı karşıya kalabileceğini bilerek, uyuşmazlığı başka yollarla çözmeyi deneyebilir.

Ancak "benim de tescilli hakkım var" savunması, tek başına bu davada işe yaramaz.

Neden bu kural sistemin bütünlüğü için önemlidir?

Eğer sonraki tarihli bir tescil, önceki hak sahibinin tecavüz iddiasına karşı geçerli bir savunma oluştursaydı, sınai mülkiyet sicilinin güvenilirliği ciddi şekilde zedelenirdi — herkes, mevcut bir hakka rağmen yeni bir tescil alarak o hakka tecavüz etmeye devam edebilirdi. m.155, bu tür bir sistem istismarını önler.

Örnek senaryo

Bir işletme, belirli bir markayı daha sonra tescil ettirmiş ve bu markayı kullanmaya başlamıştır. Ancak aynı veya benzer işaret üzerinde daha önceki bir başvuru tarihine sahip başka bir marka sahibi, bu işletmeye karşı tecavüz davası açar. SMK m.155 uyarınca, sonraki tarihli işletme, "benim de tescilli markam var" diyerek kendisini savunamaz.

Sık yapılan hatalar

• Herhangi bir tescilli hakkın, o hakkı kullanmayı otomatik olarak hukuka uygun kıldığını sanmak. Tescil, daha önceki bir hak sahibine karşı savunma aracı olarak kullanılamaz.
• Bu kuralın yalnızca markalar için geçerli olduğunu düşünmek. Madde, marka, patent ve tasarım haklarının üçünü de kapsar.
• Sonraki hak sahibinin hiçbir savunma imkânı olmadığını sanmak. Tecavüzün unsurlarının oluşmadığı gibi başka gerekçelerle savunma yapılabilir.
• Rüçhan tarihi ile başvuru tarihini karıştırmak. Öncelik, madde metninde her iki kavrama da (rüçhan veya başvuru tarihi) atıfla belirlenir.