Tehdit suçu (TCK m.106): unsurlar, nitelikli hâller, kadına karşı işlenmesi ve delil toplama

Tehdit, bir kişinin korkutularak iradesinin baskı altına alınmasıdır. TCK m.106'da suçun çekirdek hâli, malvarlığına yönelik tehdit ve nitelikli hâller ayrıca düzenlenmiştir. Gündelik tartışmalarda söylenen sözlerden silahlı veya örgütlü tehdide kadar geniş bir alanı kapsar; bu nedenle ne söylendiği, nasıl söylendiği ve tehdidin muhatabı önemlidir.

Temel suç (m.106/1)

• Konu: bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit etmek ("seni öldüreceğim", "çocuğuna zarar vereceğim").
• Ceza: altı aydan iki yıla kadar hapis.
• Kadına karşı işlenmesi: suç kadına karşı işlenirse cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz (12/5/2022 tarihli 7406 sayılı Kanunla eklenmiştir).
• Malvarlığına ve sair kötülük tehdidi: malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük edeceğinden bahisle tehditte ise mağdurun şikâyeti üzerine iki aydan altı aya kadar hapis veya adlî para cezası.

Tehdit ciddi ve inandırıcı olmalı, fail kastla hareket etmelidir. Şaka, öfke ifadesi veya gerçekleşme ihtimali olmayan sözler tek başına tehdit oluşturmayabilir; ancak korkutma amacı ve mağdurda korku uyandırma gücü değerlendirilir.

Nitelikli tehdit (m.106/2)

Tehdidin şu biçimlerde işlenmesi hâlinde iki yıldan yedi yıla kadar hapis:

• a) Silahla,
• b) Kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle,
• c) Birden fazla kişi tarafından birlikte,
• d) Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak.

Tehdit amacıyla işlenen diğer suçlar (m.106/3): tehdit amacıyla kasten öldürme, kasten yaralama veya malvarlığına zarar verme suçunun işlenmesi hâlinde ayrıca bu suçlardan dolayı ceza verilir.

Şantaj ve tehdidin farkı (m.107)

• Şantaj (m.107/1): hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır.
• Şeref ve saygınlığa zarar tehdidi (m.107/2): kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması hâlinde de aynı ceza.

Tehdit korkutmaya, şantaj ise bir şey yaptırmaya veya haksız çıkar sağlamaya yöneliktir.

Şikâyet, uzlaştırma ve zamanaşımı

• Şikâyet: hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit suçunda kural olarak resen soruşturulur; malvarlığı tehdidinde şikâyet şartı vardır (m.106/1).
• Uzlaştırma (CMK m.253/1-b-3): tehdit (TCK m.106/1) uzlaştırma kapsamındadır; nitelikli tehdit (m.106/2) bu kapsamda sayılmamıştır; uzlaştırma kapsamındaki suçlarda savcı uzlaştırma girişiminde bulunur. Uzlaşma gerçekleşirse ve edim yerine getirilirse dava düşer (CMK m.254/2).
• Şikâyetten vazgeçme: şikâyete bağlı hâllerde vazgeçme davayı düşürür (TCK m.73/4).
• Dava zamanaşımı (m.66): üst sınırı iki yıl olan temel tehditte sekiz yıl; nitelikli tehditte üst sınır yedi yıl olduğundan onbeş yıl (beş yıldan fazla, yirmi yıldan az).
• Koruma tedbirleri: özellikle kadına yönelik tehditte 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma ve uzaklaştırma kararları ayrıca istenebilir.

Delil toplama

• Mesaj ve ses kayıtları: tarih-saat bilgisi, telefon numarası ve profil ile ekran görüntüsü ve yedek alın; mümkünse noter tespiti veya savcılığa sunulmadan önce bütünlüğü korunmalıdır.
• Tanıklar: tehdidi duyan kişilerin ad-adres bilgileri.
• Kamera ve kayıtlar: işyeri, apartman, trafik kameraları; kayıtların silinme süresi kısa olduğundan hemen talep edilmelidir.
• Geçmiş olaylar: ısrarlı takip, şiddet ve önceki tehditler birlikte anlatılmalıdır (ısrarlı takip suçu ayrıca düzenlenmiştir).
• Sağlık ve psikolojik raporlar: korku ve etkilenmeyi gösteren belgeler.
• Hukuka uygunluk: özel kayıt, gizli kayıt gibi delillerin hukuka aykırı elde edilmemesi önemlidir (CMK m.206).

Örnek senaryo

C, D'ye "seni öldüreceğim" içerikli mesajlar göndermiştir. D kadındır ve C ile eski eşidir.

1. Suç. Hayata yönelik saldırı tehdidi (m.106/1).
2. Kadına karşı. Mağdur kadın olduğundan cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz (m.106/1).
3. Delil. D mesajları, arama kayıtlarını ve ekran görüntülerini tarih-saat ve numara bilgisiyle saklar.
4. Başvuru. D, savcılığa suç duyurusunda bulunur; ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri (uzaklaştırma) talep edebilir.
5. Nitelikli hâl. C silah gösterse veya silah tehdidi yapsaydı ceza iki yıldan yedi yıla olurdu (m.106/2-a).
6. Şantaj farkı. C "para vermezsen özel görüntülerini yayarım" deseydi şantaj (m.107) gündeme gelirdi.
7. Uzlaştırma. Temel tehditte savcı uzlaştırma girişiminde bulunabilir (CMK m.253/1-b-3).
8. Sonuç. Soruşturma sonunda iddianame düzenlenir veya kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.

Sık yapılan hatalar

• Delilleri saklamamak. Mesajlar silinir, ispat güçleşir.
• Tehdidi şantajla karıştırmak. Yaptırılmak istenen bir şey varsa m.107 gündemdedir.
• Kadına karşı işlenen tehdidin alt sınırını bilmemek. Dokuz aydan az olamaz (m.106/1).
• Koruma tedbirini talep etmemek. 6284 sayılı Kanun ayrıca başvuru imkânı verir.
• Tehdit ile hakareti karıştırmak. Tehdit korkutmadır; hakaret onura saldırıdır (TCK m.125).
• Nitelikli hâlleri belirtmemek. Silah, imzasız mektup, birlikte işleme ve örgüt korkutuculuğu cezayı artırır (m.106/2).
• Şikâyet süresini karıştırmak. Malvarlığı tehdidinde şikâyet şarttır; süre TCK m.73'e tabidir.
• Sözlü tehdidi tanıksız bırakmak. Tanık veya kayıt yoksa ispat zorlaşır.