Kasten yaralama suçu ve nitelikli hâlleri

Kasten yaralama, ceza yargılamasının en yaygın suç tiplerinden biridir. Dosyanın seyrini belirleyen iki nokta vardır: adli rapordaki nitelendirme ve şikâyete bağlı olup olmadığı. Bu ikisi birbirine bağlıdır.

Temel şekil

TCK m.86/1: kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Üç seçimlik netice vardır:

• Vücuda acı vermek,
• Sağlığın bozulmasına neden olmak,
• Algılama yeteneğinin bozulmasına neden olmak.

Bu sayım, suçun yalnızca fiziksel yaralanmayla sınırlı olmadığını gösterir: sağlığın veya algılama yeteneğinin bozulması da yeterlidir.

Basit tıbbî müdahale: şikâyete bağlılık

TCK m.86/2 (31/3/2005 tarihli 5328 sayılı Kanunla eklenmiştir): kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.

Bu fıkra iki sonuç doğurur:

• Ceza aralığı temel şekle göre düşer.
• Suç şikâyete bağlı hâle gelir.

İkinci sonuç, dosyanın kaderini belirler: şikâyet yoksa veya şikâyetten vazgeçilmişse kovuşturma yapılamaz.

Bu nedenle adli rapordaki nitelendirme kritik önemdedir. Raporda yaralanmanın "basit bir tıbbî müdahale ile giderilebilecek nitelikte" olduğu belirtilmişse m.86/2 uygulanır. Rapor bu yönde değilse veya belirsizse, yeni rapor alınması veya mevcut rapora itiraz edilmesi savunmanın ilk adımıdır.

12/5/2022 tarihli 7406 sayılı Kanunla aynı fıkraya eklenen cümle önemli bir sınır getirmiştir: suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.

Bu ekleme, basit yaralanma hâlinde dahi kadına karşı işlenen fiillerde alt sınırı yükseltmiştir ve yeni tarihli olduğundan gözden kaçmaya açıktır.

Nitelikli hâller

TCK m.86/3, cezayı ağırlaştıran hâlleri sayar. Kasten yaralama suçunun:

• a) Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı,
• b) Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
• c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle

işlenmesi hâlinde nitelikli hâl oluşur.

(a) bendinde "boşandığı eşe" ifadesi dikkat çekicidir: evlilik sona ermiş olsa dahi bu bent uygulanır.

Nitelikli hâllerin uygulanması hâlinde, m.86/2'deki şikâyet koşulu bakımından ayrı bir değerlendirme yapılması gerekir; bu, dosyada üzerinde durulması gereken bir usul meselesidir.

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama

TCK m.87/1, yaralamanın belirli neticelere yol açması hâlini düzenler. Kasten yaralama fiili, mağdurun:

• a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
• b) Konuşmasında sürekli zorluğa,
• c) Yüzünde sabit ize,
• d) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
• e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına

neden olması hâlinde ceza ağırlaşır.

Bu neticeler adli tıp raporuyla tespit edilir. Savunma bakımından iki nokta önemlidir:

1. Netice bakımından taksir aranır. TCK m.23: bir fiilin, kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşumuna sebebiyet vermesi hâlinde, kişinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir.

Yani ağır netice bakımından failin en azından taksirle hareket etmiş olması gerekir. Öngörülemeyecek bir netice faile yüklenemez.

2. Rapor denetimi. Özellikle "yüzünde sabit iz" ve "duyu veya organ işlevinin sürekli zayıflaması" gibi ölçütler değerlendirme içerdiğinden, rapora itiraz ve yeni rapor talebi anlamlı olabilir. "Sürekli" olma koşulu, iyileşme ihtimali bulunan durumlarda tartışılır.

İhmali davranışla işleme

TCK m.88/1: kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Bu hükmün uygulanmasında kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullar göz önünde bulundurulur.

Bu hüküm, failin bir yapma yükümlülüğü bulunduğu hâlde hareketsiz kalmasıyla neticenin gerçekleştiği durumları kapsar. İndirim oranı üçte ikiye kadardır ve takdiridir.

İkinci cümle, kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullara atıf yapar; bu da failin neticeyi önleme yükümlülüğünün kaynağının araştırılmasını gerektirir.

Taksirle yaralama ile ayrım

TCK m.89/1: taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

m.89/2, taksirle yaralamanın ağırlaşmış neticelerini sayar. Kasten yaralamadan farklı olarak burada b) vücutta kemik kırılması da ayrıca sayılmıştır:

• a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
• b) Vücudunda kemik kırılmasına,
• c) Konuşmasında sürekli zorluğa,
• d) Yüzünde sabit ize

neden olması.

Kast ile taksir ayrımı, TCK m.21 ve m.22 çerçevesinde yapılır. m.21/2 uyarınca failin neticeyi öngörüp göze alması hâlinde olası kast; m.22/3 uyarınca öngörüp gerçekleşmeyeceğine güvenmesi hâlinde bilinçli taksir söz konusudur.

İçtima: zincirleme suç uygulanmaz

TCK m.43/3: kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma suçlarında bu madde hükümleri uygulanmaz.

Kasten yaralama, zincirleme suç hükümlerinin kapsamı dışındadır. Aynı mağdura karşı farklı zamanlarda birden çok yaralama fiili işlenmişse, her biri için ayrı ceza verilir.

Aynı kural m.43/2 bakımından da geçerlidir: tek bir fiille birden çok kişinin yaralanması hâlinde her mağdur için ayrı ceza verilir.

Bu, savunma bakımından önemli bir sınırdır: diğer suçlarda yararlanılabilen zincirleme suç indirimi burada söz konusu değildir.

Aile içi şiddet dosyalarında 6284 sayılı Kanun

Kasten yaralama fiili aile içi şiddet kapsamındaysa, ceza yargılamasının yanında 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler gündeme gelir.

6284 m.5/1 uyarınca hâkim, şiddet uygulayanlarla ilgili olarak şu tedbirlere karar verebilir: şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması; müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsis edilmesi; korunan kişilere, bunların konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmaması; çocuklarla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması ya da kaldırılması; korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi.

Bu tedbirler ceza yargılamasından bağımsız olarak işler ve mağdur vekili bakımından derhâl talep edilmelidir.

İspat ve deliller

• Adli muayene raporu. Dosyanın merkezidir; hem şikâyete bağlılık hem de ağırlaşmış netice bakımından belirleyicidir.
• Adli Tıp Kurumu raporu. Rapora itiraz hâlinde başvurulur.
• Olay yeri ve kamera kayıtları. Fiilin seyri ve kimin başlattığı bakımından.
• Tanık beyanları. Özellikle meşru savunma iddiasında.
• Önceki başvuru kayıtları. Aile içi şiddet dosyalarında süreklilik göstergesidir.

Savunma tarafında ayrıca TCK m.25/1 kapsamında meşru savunma ve m.27/2 kapsamında sınırın mazur görülebilecek heyecan, korku veya telaşla aşılması değerlendirilir. m.27/2 uyarınca bu hâlde faile ceza verilmez.

Örnek senaryo

İki kişi arasında çıkan tartışmada taraflardan biri diğerine vurmuş; mağdurun adli raporunda yaralanmanın basit tıbbî müdahaleyle giderilebilecek nitelikte olduğu belirtilmiştir. Mağdur kadındır ve fail eski eşidir.

Değerlendirme:

1. Temel nitelendirme. Rapor uyarınca m.86/2 uygulanır: ceza altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezasıdır ve suç şikâyete bağlıdır.
2. Kadına karşı işlenme. 7406 sayılı Kanunla eklenen cümle uyarınca cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.
3. Nitelikli hâl. Fail boşandığı eş olduğundan m.86/3-a uygulanır. Bu durumda şikâyet koşulu bakımından ayrıca değerlendirme yapılır.
4. Rapor denetimi. Yaralanmanın niteliği tartışmalıysa rapora itiraz edilerek yeni rapor alınması istenir; nitelendirme değişirse ceza rejimi de değişir.
5. 6284 tedbirleri. Mağdur bakımından uzaklaştırma, yaklaşmama ve konutun tahsisi tedbirleri ceza yargılamasından bağımsız olarak talep edilir.
6. Savunma. Failin saldırıya uğradığı ileri sürülüyorsa m.25/1 meşru savunma; orantı aşılmışsa m.27/2 uyarınca ceza verilmemesi talep edilir.
7. İçtima. Birden çok yaralama fiili varsa m.43/3 uyarınca zincirleme suç hükümleri uygulanmaz; her fiil ayrı cezalandırılır.

Sık yapılan hatalar

• Adli raporun denetlenmemesi. Rapor, hem ceza rejimini hem şikâyete bağlılığı belirler.
• 7406 sayılı Kanunla gelen alt sınırın gözden kaçırılması. Kadına karşı işlenmede alt sınır dokuz aydan az olamaz.
• "Boşandığı eş" ibaresinin atlanması. m.86/3-a, evlilik sona ermiş olsa dahi uygulanır.
• Ağır netice bakımından taksirin araştırılmaması. m.23, en azından taksir aranmasını zorunlu kılar.
• "Sürekli" olma koşulunun tartışılmaması. m.87/1'deki bazı bentler bu koşula bağlıdır.
• Zincirleme suç talep edilmesi. m.43/3 uyarınca kasten yaralamada uygulanmaz.
• 6284 tedbirlerinin istenmemesi. Ceza yargılamasından bağımsız ve hızlı sonuç verir.
• m.27/2'nin ileri sürülmemesi. Meşru savunmada sınırın korku veya telaşla aşılmasında ceza verilmez.