Suç Duyurusu Nasıl Yapılır

Suç duyurusu, bir suçun işlendiğinin yetkili makamlara bildirilmesidir. Şikâyete bağlı suçlarda bu bildirim aynı zamanda şikâyet hakkının kullanılması anlamına gelir ve süreye tabidir. Düzenlemeler 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda (TCK) yer alır.

Nereye yapılır?

İhbar veya şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluk makamlarına yapılabilir. Ayrıca valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan ihbar ve şikâyetler ile yurt dışında elçilik ve konsolosluklara yapılanlar ilgili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir.

Bildirim yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.

Şikâyete bağlı suçlarda süre

TCK m.73/1'e göre, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suçlarda yetkili kimse altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Sürenin başlangıcı (m.73/2): zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği gün.

Hakaret suçuna özgü üst sınır: 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun'la eklenen cümleye göre, şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Yani fail sonradan öğrenilse bile iki yıllık sınır aşılamaz.

Şikâyet hakkı olan birkaç kişiden biri altı aylık süreyi geçirirse, bundan dolayı diğerlerinin hakları düşmez (m.73/3).

Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise süre yoktur; bildirim her zaman yapılabilir, dava zamanaşımı sınırları içinde soruşturma yürütülür.

Dilekçede bulunması gerekenler

• Şikâyetçinin kimlik, adres ve iletişim bilgileri
• Şüphelinin bilinen kimlik ve adres bilgileri; bilinmiyorsa tarif edici bilgiler
• Olayın anlatımı: tarih, saat, yer ve olayın gelişimi sırayla
• Suç teşkil ettiği düşünülen fiiller ve mümkünse ilgili kanun maddeleri
• Deliller: tanık ad ve adresleri, belgeler, kamera kayıtlarının bulunduğu yer ve kayıt süresi, banka kayıtları, yazışmalar
• Talep: soruşturma başlatılması ve kamu davası açılması
• Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetçi olunduğunun açıkça belirtilmesi

Kamera kayıtlarının silinme süresi kısa olabileceğinden, kayıtların muhafazası talebinin dilekçede ayrıca ve ivedi olarak istenmesi önemlidir.

Şikâyetten vazgeçme

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme, soruşturma aşamasında soruşturmanın sonlandırılması, kovuşturma aşamasında davanın düşmesi sonucunu doğurabilir. Vazgeçmenin sonuçları suç tipine göre değişir; geri alınamayacağı kuralı dikkate alınmalıdır.

Şikâyete bağlı olmayan suçlarda vazgeçme, soruşturmayı kendiliğinden sona erdirmez.

Soruşturma sonrası

Savcılık soruşturma sonunda ya iddianame düzenler ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. İkinci hâlde, suçtan zarar gören karara karşı itiraz yoluna başvurabilir.

Örnek senaryo

Bir kişi, sosyal medyada kendisine yönelik hakaret içerikli paylaşım yapıldığını öğrenir. Paylaşımın tarihini, bağlantısını ve ekran görüntülerini dilekçesine ekleyerek Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunur. Şikâyeti, failin kim olduğunu öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde ve fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıllık sınır içinde yapar.

Sık yapılan hatalar

• Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık süreyi kaçırmak.
• Hakaret suçunda iki yıllık üst sınırı gözden kaçırmak.
• Dilekçede "şikâyetçiyim" ifadesini açıkça yazmamak.
• Kamera kayıtlarının muhafazasını ivedi olarak talep etmemek.
• Olayı tarih ve yer belirtmeden genel ifadelerle anlatmak.