Avukatlar için yapay zekâ nasıl seçilir? 10 kriter, KVKK ve sır saklama

Avukatlar yapay zekâyı ne için kullanıyor?

Hukuk bürolarında yapay zekâ en çok dört iş için kullanılıyor: dilekçe ve sözleşme taslağı hazırlamak, mevzuat ve emsal karar araştırmak, uzun belgeleri özetlemek ve süre, faiz, harç gibi hesaplamaları hızlandırmak. Bu işlerin her birinde hız kazancı gerçek; ancak hukuk, küçük bir hatanın hak kaybına yol açtığı bir alan. Bu nedenle bir yapay zekâ aracını seçerken "ne kadar hızlı yazıyor" sorusundan çok "yazdığına nasıl güvenebilirim" sorusu belirleyicidir. Aşağıdaki on kriter, bu soruya cevap vermenize yardımcı olmak için hazırlandı.

Genel sohbet araçları ile hukuk odaklı araçların farkı

Genel amaçlı sohbet araçları geniş bir bilgiyle eğitilmiştir ve dil konusunda çok başarılıdır. Ancak Türk mevzuatının güncel hâlini, bir maddenin yakın zamanda değişip değişmediğini veya bir kararın gerçekten var olup olmadığını her zaman bilemezler. Hukuk odaklı araçlar ise yanıtı belirli kaynaklara dayandırmayı, kullanıcının kendi dosyasındaki belgelerle çalışmayı ve hukuki çıktı biçimlerini (örneğin UYAP belgeleri) desteklemeyi hedefler. Aradaki fark çoğu zaman modelin kendisinde değil, modelin hangi kaynaklarla ve hangi denetimlerle çalıştırıldığındadır.

10 seçim kriteri

1. Yanıtlar doğrulanabilir kaynağa dayanıyor mu?

İyi bir hukuk yapay zekâsı yalnızca cevap vermez, cevabın dayandığı kanun maddesini veya belgeyi gösterir. Kaynak gösterilmeyen bir yanıt, avukatı her iddiayı sıfırdan doğrulamak zorunda bırakır. Resmî kaynaklara (Mevzuat Bilgi Sistemi, Resmî Gazete, yargı mercilerinin karar arama sistemleri) bağlantı veren araçlar denetimi kolaylaştırır.

2. Uydurma karar künyesine karşı önlem var mı?

Dil modellerinin bilinen zaafı, gerçekte var olmayan esas ve karar numaraları üretebilmesidir. Bir dilekçeye doğrulanmamış bir künye koymak mesleki itibar ve dava bakımından ciddi risk taşır. Seçilecek araçta kararların gerçek bir karar veritabanından geldiği ve künyenin kontrol edilebildiği açıkça görülmelidir.

3. Kendi belgelerinizle çalışabiliyor mu?

Avukatın işi soyut sorulardan çok somut dosyalarla ilgilidir. Aracın dilekçe, bilirkişi raporu, tutanak ve karar gibi belgeleri okuyup onlara dayanarak cevap verebilmesi gerekir. Türkiye'de bu, özellikle UYAP'tan indirilen UDF belgelerinin desteklenmesi anlamına gelir. UDF belgesini sadece okumanız gerekiyorsa ücretsiz UDF görüntüleyiciyi de kullanabilirsiniz.

4. Veri güvenliği ve KVKK

Müvekkil belgeleri kişisel veri, çoğu zaman da özel nitelikli kişisel veri içerir. 6698 sayılı Kanun m.12'ye göre veri sorumlusu, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemek ve muhafazasını sağlamak için uygun güvenlik düzeyini temin eden her türlü teknik ve idari tedbiri almak zorundadır. Aynı maddeye göre veriler veri sorumlusu adına başka bir kişi tarafından işleniyorsa, veri sorumlusu bu tedbirlerin alınmasından o kişiyle birlikte müştereken sorumludur. Yani kullandığınız yapay zekâ hizmetinin güvenlik tedbirleri doğrudan sizin sorumluluğunuzu ilgilendirir. Verilerin nerede işlendiği ve saklandığı sorulmalı, sözleşmeler ve gizlilik politikaları incelenmelidir.

5. Yurt dışına veri aktarımı

Birçok yapay zekâ hizmeti verileri yurt dışındaki sunucularda işler. 6698 sayılı Kanun m.9, 2024 yılında yapılan değişiklikle yeniden düzenlenmiştir. Buna göre kişisel veriler, işleme şartlarından birinin bulunması ve aktarımın yapılacağı ülke veya sektör hakkında Kurul tarafından verilmiş bir yeterlilik kararı bulunması hâlinde yurt dışına aktarılabilir; yeterlilik kararı yoksa kanunda öngörülen uygun güvencelerin sağlanması gerekir. Aracın verileri nereye aktardığı ve hangi güvenceye dayandığı mutlaka öğrenilmelidir.

6. Avukatlık sırrı

1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.36'ya göre avukatların, kendilerine tevdi edilen veya avukatlık görevi dolayısıyla öğrendikleri hususları açığa vurmaları yasaktır. Müvekkil bilgisinin, eğitim verisi olarak kullanılabilecek veya üçüncü kişilerin erişebileceği bir ortama aktarılması bu yükümlülük açısından değerlendirilmelidir. Hizmet sağlayıcının girdileri model eğitiminde kullanıp kullanmadığı ve verilerin başka kullanıcılardan nasıl ayrıldığı açıkça belirtilmiş olmalıdır.

7. Hesaplamalar nereden geliyor?

Faiz oranları, kıdem tazminatı tavanı, harç ve avukatlık asgari ücret tarifesi gibi değerler dönemsel olarak değişir. Bir dil modelinin bu değerleri "hatırlaması" güvenilir değildir. İyi bir araç hesaplamayı belirli formüllerle yapar, dönemsel değerleri kaynağı ve yürürlük tarihi kayıtlı parametrelerden okur ve hangi değeri kullandığını gösterir. Bu yaklaşımın örneklerini ücretsiz hesaplama araçlarımızda görebilirsiniz.

8. Çıktı biçimleri ve iş akışı

Taslağın Word, PDF veya UYAP'ta kullanılan UDF biçiminde alınabilmesi, kopyala-yapıştır ve biçim düzeltme zamanını azaltır. Dava dosyası, müvekkil kaydı ve takvimle bağlantılı çalışan araçlar, aynı bilgiyi tekrar tekrar girme ihtiyacını ortadan kaldırır.

9. Süre ve takvim yönetimi

Hukukta hak kaybının en sık sebebi kaçırılan sürelerdir. Yapay zekânın belge üzerinden tarihleri ve süreleri tespit etmesi faydalıdır; ancak süre hesabının ilgili usul kuralına (tebliğ tarihi, adli tatil, resmî tatiller) göre yapıldığı ve avukatın kontrolüne sunulduğu görülmelidir.

10. Şeffaf fiyat ve deneme imkânı

Kredi, işlem veya kullanıcı sayısına göre değişen fiyat modelleri karşılaştırmayı zorlaştırır. Aylık işlem sınırı, dönemsel fiyat ve lisans süresi sonunda verilere ne olacağı açıkça yazılmış olmalıdır. Kısa bir deneme süresi, aracın kendi dosyalarınızda nasıl çalıştığını görmenin en güvenilir yoludur.

Kullanırken dikkat edilmesi gerekenler

Hangi aracı seçerseniz seçin, sorumluluk avukattadır. Avukatlık Kanunu m.34'e göre avukatlar, yüklendikleri görevleri özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmekle yükümlüdür. Bu nedenle:

• Yapay zekâ çıktısını her zaman taslak olarak kabul edin.
• Kanun maddelerini ve karar künyelerini resmî kaynaktan kontrol edin.
• Gereksiz kişisel veriyi paylaşmayın; mümkünse isimleri ve kimlik numaralarını çıkarın.
• Süre ve tutar hesaplarını ikinci bir yolla doğrulayın.
• Kullandığınız hizmetin gizlilik ve veri işleme koşullarını dosyalayın.

Konunun uygulamadaki ayrıntıları için yapay zekâ ile dilekçe taslağı hazırlarken dikkat edilecekler yazısına da bakabilirsiniz.

Örnek senaryo

Bir iş hukuku avukatı, müvekkilinin fesih bildirimi, bordroları ve arabuluculuk son tutanağından oluşan dosyası için yapay zekâ desteği almak ister. Genel bir sohbet aracına belgelerin tamamını kopyalamak yerine önce aracın verileri nerede işlediğini ve model eğitiminde kullanıp kullanmadığını kontrol eder. Belgeleri, hizmet koşullarını incelediği ve dosya bazında ayrım sağlayan bir araca yükler; asistandan fesih tarihini, bildirim süresini ve talep edilebilecek alacakları çıkarmasını ister. Asistanın gösterdiği kanun maddelerini resmî metinden kontrol eder, kıdem tazminatı hesabını güncel tavanla ayrıca doğrular ve dilekçe taslağını kendi üslubuyla son hâline getirir.

Sık yapılan hatalar

• Yapay zekânın verdiği karar künyesini kontrol etmeden dilekçeye koymak.
• Müvekkilin kimlik ve sağlık bilgilerini gereksiz yere paylaşmak.
• Hizmetin veri işleme ve saklama koşullarını okumadan belge yüklemek.
• Faiz, harç ve tavan gibi dönemsel değerleri yapay zekânın "hatırladığı" rakamlarla hesaplamak.
• Çıktıyı taslak yerine nihai metin olarak kabul etmek.

LexLawy bu kriterlere nasıl yaklaşıyor?

LexLawy'yi bu kriterler etrafında tasarlıyoruz: asistan yanıtları dosyanıza yüklediğiniz belgelere dayanır, UDF belgeleri okunur, dilekçe taslakları Word, PDF ve UDF biçiminde alınabilir, hesaplamalar kaynağı ve yürürlük tarihi kayıtlı parametrelerle yapılır. Yapay zekâ çıktıları her zaman avukatın incelemesine sunulan taslaklardır. Özellikleri yapay zekâ hukuk asistanı ve dilekçe oluşturma sayfalarında inceleyebilirsiniz.