Arabuluculuk ücreti hesaplama: anlaşma ve anlaşmazlık hâlinde vekâlet ücreti farkı (AAÜT m.16)

Dava şartı arabuluculuğun uygulandığı uyuşmazlıklarda (iş, ticaret, tüketici gibi birçok alanda), sürece taraf vekili olarak katılan avukatın ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) m.16/2 hükmüyle özel olarak düzenlenir. Bu ücret, sürecin anlaşmayla mı yoksa anlaşmazlıkla mı sonuçlandığına göre farklı hesaplanır.

Anlaşmazlıkla sonuçlanma: sabit maktu ücret (m.16/2-c)

Arabuluculuk faaliyeti anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, taraf vekilleri için tarifede belirlenen sabit bir maktu ücret uygulanır. Bu ücret, arabuluculuğa konu miktardan bağımsızdır — uyuşmazlık konusu ister küçük ister büyük bir tutar olsun, anlaşmazlıkla sonuçlanan arabuluculukta avukata ödenecek ücret aynı sabit tutardır (güncel tutar için tarifeye bakılmalıdır).

Anlaşmayla sonuçlanma: dörtte bir fazlası (m.16/2-a)

Arabuluculuk anlaşma belgesi imzalanarak sonuçlanırsa, hesaplama daha karmaşıktır ve miktara göre iki farklı yol izlenir:

1. Miktar eşiğin altındaysa: m.16/2-c'deki sabit maktu ücretin dörtte bir fazlası (yani %125'i) uygulanır — ancak bu tutar, arabuluculuğa konu asıl miktarı geçemez.
2. Miktar eşiğin üzerindeyse: tarifenin üçüncü kısmındaki nispi dilimlere göre hesaplanan tutarın dörtte bir fazlası (yine %125'i) uygulanır.

Bu düzenlemenin mantığı, arabuluculuğu anlaşmayla sonuçlandırmayı teşvik etmektir: avukat, uyuşmazlığı dava aşamasına taşımadan anlaşmayla çözdüğünde, normal hesaplanacak ücretin %25 fazlasını hak eder.

"Dörtte bir fazlası" ne anlama gelir?

Bu ifade, hesaplanan temel ücrete, kendisinin dörtte biri kadar bir ek yapılması anlamına gelir — matematiksel olarak temel ücretin %125'i. Örneğin temel ücret 10 birimse, anlaşmayla sonuçlanan arabuluculukta uygulanacak ücret 12,5 birim olur.

Arabuluculuk ücreti ile arabulucunun kendi ücreti farklıdır

Burada anlatılan, arabuluculuk sürecine taraf vekili olarak katılan avukatın AAÜT'ye göre hak ettiği ücrettir. Bu, arabulucunun kendisine ödenen ücretten (arabuluculuk ücret tarifesine göre, farklı bir kaynakla düzenlenen ayrı bir kalem) tamamen farklı bir husustur; ikisi karıştırılmamalıdır.

Örnek senaryo

Bir işçilik alacağı uyuşmazlığında, dava şartı arabuluculuk süreci başlatılır. Taraflar anlaşmaya varamaz ve süreç anlaşmazlıkla sonuçlanır; bu durumda işçinin vekili, tarifede belirlenen sabit maktu ücreti hak eder. Başka bir dosyada ise taraflar arabuluculuk görüşmesinde anlaşmaya varır; anlaşma konusu miktar tarifedeki eşiğin altındaysa, vekilin ücreti sabit maktu ücretin dörtte bir fazlası (asıl alacağı geçmemek kaydıyla) olarak hesaplanır.

Sık yapılan hatalar

• Anlaşmazlıkla sonuçlanan arabuluculukta ücretin miktara göre değişeceğini sanmak. m.16/2-c'deki ücret sabittir, miktardan bağımsızdır.
• "Dörtte bir fazlası" ifadesini "dörtte biri" ile karıştırmak. Bu ifade ücrete bir ekleme yapıldığı (%125'e çıkarıldığı) anlamına gelir, ücretin dörtte birine indirildiği anlamına gelmez.
• Anlaşma hâlinde dörtte bir fazlasının asıl alacağı aşabileceğini düşünmek. Eşik altı hesaplamada bu tutar asıl alacağı geçemez sınırı vardır.
• Arabulucunun ücreti ile taraf vekilinin AAÜT ücretini karıştırmak. Bunlar iki ayrı kalemdir; biri arabulucuya, diğeri taraf vekiline (avukata) ödenir.