Bilgi edinme başvurusu reddedilirse: Kurula itiraz ve dava (4982 m.13)

Ret kararının içeriği

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m.12'ye göre kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirir. Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir. Gerekçesiz ya da başvuru yollarını göstermeyen bir ret cevabı, itiraz ve dava aşamasında idarenin aleyhine değerlendirilir. Bu nedenle ret yazısı geldiğinde önce gerekçenin hangi istisna maddesine dayandığı incelenmelidir.

Kurula itiraz: süre ve usul

m.13/1'e göre bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde Kurula itiraz edebilir. Buradaki süre iş günü değil, takvim günüdür. Kurul bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi on beş iş günü içinde vermekle yükümlüdür. İtiraz dilekçesinde başvurunun tarihi, istenen bilgi, ret kararının tarihi ve itiraz gerekçeleri açıkça gösterilmelidir; ret kararının bir örneğinin eklenmesi yararlıdır.

İtirazın dava süresine etkisi

m.13/2'ye göre Kurula itiraz, başvuru sahibinin idari yargıya başvurma süresini durdurur. Bu kural, önce Kurula gidip sonuç alamayan kişinin dava hakkını yitirmesini önler. Kurulun kararı tebliğ edildiğinde, durmuş olan dava süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder. Kurula itiraz zorunlu bir ön şart olarak düzenlenmemiştir; başvuru sahibi dilerse doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açabilir.

Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu

m.14'e göre Kurul, bilgi edinme başvurusuyla ilgili itirazlar üzerine verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin kararlar vermek üzere oluşturulmuştur. Kurul; Yargıtay ve Danıştay'dan, ceza, idare ve anayasa hukuku alanlarında öğretim üyelerinden, Türkiye Barolar Birliğinin göstereceği adaylardan ve üst düzey kamu görevlilerinden oluşan dokuz üyeden meydana gelir. Üyelerin görev süresi dört yıldır. Kurulun sekretarya hizmetleri Adalet Bakanlığı tarafından yürütülür.

Kurul kararından sonra

Kurul itirazı yerinde bulursa, idarenin bilgi veya belgeyi vermesi gerektiğine karar verir. Kurul itirazı reddederse, başvuru sahibi kalan dava süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir. Uygulamada idareler Kurul kararlarına genellikle uyar; uymayan idarenin işlemi yargı yoluna taşınabilir.

Örnek senaryo

Bir yurttaş, belediyeden bir ihale sürecinde alınan bilirkişi raporunun örneğini ister. Belediye, raporun kurum içi görüş olduğunu söyleyerek talebi reddeder ve ret yazısında başvuru yollarını gösterir. Yurttaş, ret kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz eder. Kurul, raporun ihale kararına esas alındığını tespit ederek itirazı kabul eder. Kurul itirazı reddetseydi, yurttaş durmuş olan dava süresinin kalan kısmında idare mahkemesine başvurabilecekti.

Sık yapılan hatalar

• On beş günlük itiraz süresini iş günü olarak hesaplamak.
• Kurula itirazın dava süresini tamamen yeniden başlattığını sanmak; süre durur, sonra kaldığı yerden işler.
• Ret kararının gerekçesini incelemeden genel ifadelerle itiraz etmek.
• Kurula itirazın dava açmak için zorunlu olduğunu düşünmek.