Eğitimi süren ergin çocuğa nafaka: bakım borcunun uzaması (TMK m.328)

Ana ve babanın çocuğa karşı bakım borcu, kural olarak çocuğun ergin (18 yaşını doldurmuş) olmasıyla sona erer. Ancak TMK m.328, bu kurala önemli bir istisna getirir.

Genel kural: erginlikle sona erme

TMK m.328/1 açıktır: ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Bu, çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla birlikte, ana ve babanın bakım yükümlülüğünün kural olarak son bulacağı anlamına gelir.

İstisna: eğitimi devam eden ergin çocuk

m.328/2, bu genel kurala önemli bir istisna getirir: çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler.

Bu düzenleme, erginliğin tek başına bakım borcunu sona erdirmediğini, çocuğun eğitimine devam etmesi hâlinde bu borcun eğitim süresince uzayabileceğini gösterir.

Sınırlama: "kendilerinden beklenebilecek ölçüde"

Bu uzatılmış yükümlülük sınırsız değildir. Madde metni, yükümlülüğü "durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde" ile sınırlar. Bu, ana ve babanın malî gücünün, çocuğun eğitiminin niteliğinin ve somut ailevi koşulların birlikte değerlendirilmesi gerektiği anlamına gelir — yükümlülük, ana babanın kaldırabileceği ölçüyle sınırlıdır, sınırsız bir mali yük anlamına gelmez.

Neden bu istisna önemlidir?

Bu düzenleme, günümüzde eğitim sürecinin (üniversite, yüksek lisans gibi) genellikle 18 yaşın ötesine uzadığı gerçeğini gözeten bir dengedir. Eğitimine devam eden bir gencin, sırf erginlik yaşına ulaştığı için aniden her türlü bakım desteğinden yoksun kalması, kanun koyucunun öngörmediği bir sonuçtur; bu yüzden madde, eğitim süresince makul ölçüde bir bakım borcunun devamını sağlar.

Örnek senaryo

18 yaşını dolduran bir genç, üniversite eğitimine devam etmektedir ve kendi geçimini sağlayacak bir geliri bulunmamaktadır. Ana ve babası, ekonomik durumları buna elveriyorsa, TMK m.328/2 uyarınca bu gencin eğitimi sona erinceye kadar, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde bakmakla yükümlü olmaya devam eder.

Sık yapılan hatalar

• Erginlikle bakım borcunun kesin olarak sona erdiğini sanmak. m.328/2'deki eğitim istisnası bu genel kuralı sınırlı ölçüde değiştirir.
• Bu yükümlülüğün sınırsız olduğunu düşünmek. Yükümlülük, ana babanın durum ve koşullarına göre beklenebilecek ölçüyle sınırlıdır.
• Her türlü eğitim faaliyetinin bu istisnayı otomatik olarak tetikleyeceğini varsaymak. Somut olayda eğitimin niteliği ve sürekliliği değerlendirmeye tabidir.
• Bu nafaka türünü iştirak nafakasıyla (TMK m.182) aynı rejime tabi sanmak. m.328/2, erginlik sonrası özel bir bakım borcu uzatma kuralıdır; iştirak nafakası ise küçük çocuklara ilişkin ayrı bir düzenlemedir.