Hasılat esaslı KDV uygulaması nedir, kimler yararlanabilir? (m.38)

Usulün amacı

KDV'nin genel işleyişi, satışlarda hesaplanan vergiden alışlardaki verginin indirilmesine dayanır. Bu sistem, küçük işletmeler için ayrıntılı kayıt ve belge takibi gerektirir. 2018 yılında 7104 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen KDV Kanunu m.38, belirli küçük mükellefler için daha basit bir alternatif getirir: hasılat esaslı vergilendirme. Bu usulde KDV, satış bedeli üzerinden belirli bir oranla hesaplanır ve indirim mekanizması hiç çalıştırılmaz.

Kimler yararlanabilir?

Kanun, usulden yararlanabilecekleri iki grupla sınırlar: ticari kazancı işletme hesabı esasına göre tespit edilenler ve mesleki kazancı serbest meslek kazanç defterine göre tespit edilenler. Ancak bu gruplardaki herkes yararlanamaz; mükellefin Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen sektör ve meslek grupları kapsamında yer alması ve usulü talep etmesi gerekir. Kanunun dördüncü fıkrası ayrıca Cumhurbaşkanına, bilanço esasına göre defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerini sektör ve meslek grupları itibarıyla belirleyeceği yıllık iş hacimlerine göre bu usul kapsamına alma yetkisi verir.

Vergi nasıl hesaplanır?

Bu usulde mükellef, vergiye tabi işlemlerinin karşılığını teşkil eden ve KDV dahil olan bedel üzerinden, Cumhurbaşkanınca ilgili sektör veya meslek grubu için belirlenen oranı uygular. Bu oran, m.28 uyarınca belirlenen en yüksek KDV oranını geçemez. Hesaplanan vergi, indirilecek KDV ile ilişkilendirilmeksizin beyan edilir ve ödenir. Oranlar değişebildiği için uygulamada güncel Cumhurbaşkanı kararına bakılmalıdır.

Gelir vergisi tarafındaki sonuç

Kanunun ikinci fıkrası, usulün kazanç hesabına etkisini düzenler. Hasılat esaslı usulde vergilendirilen mükellefler, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla alış belgelerinde gösterilen KDV ile hasılat esaslı usulde beyan edip ödedikleri KDV'yi işlemin mahiyetine göre gider veya maliyet olarak; yaptıkları teslim ve hizmetler dolayısıyla hesapladıkları KDV'yi ise gelir olarak dikkate alırlar. Böylece indirim yapılamayan KDV, gelir vergisi hesabında maliyet unsuru hâline gelir.

İki yıllık bağlılık

Hasılat esaslı vergilendirme usulüne geçen mükellefler iki yıl geçmedikçe bu usulden çıkamazlar. Bu nedenle usule geçmeden önce, girdi KDV'sinin yüksek olup olmadığı ve indirim yapamamanın maliyetinin basitleşmenin sağladığı avantajı aşıp aşmadığı hesaplanmalıdır.

Örnek senaryo

İşletme hesabı esasına göre defter tutan ve Cumhurbaşkanınca kapsama alınan sektörde faaliyet gösteren küçük bir işletme, hasılat esaslı usulü talep etmiştir. Artık her dönem satış bedeli üzerinden belirlenen oranla KDV hesaplayıp öder; alışlarındaki KDV'yi indirmez, gider olarak kaydeder. Bir yıl sonra büyük bir makine yatırımı yapıp yüksek girdi KDV'si ödeyince normal usule dönmek ister; ancak iki yıl dolmadan usulden çıkamayacağı için bu KDV'yi indirim konusu yapamaz.

Sık yapılan hatalar

• Usulün her küçük mükellef için otomatik uygulandığını sanmak; talep ve sektör şartı vardır.
• Hasılat esaslı usulde girdi KDV'sini indirim konusu yapmaya çalışmak.
• Yakın dönemde büyük yatırım planlanıyorsa iki yıllık bağlılık süresini hesaba katmamak.
• Oranı kanunda sabit sanmak; oran Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.