Mirasçılık Belgesi Nasıl Alınır

Mirasçılık belgesi (uygulamadaki adıyla veraset ilamı), kimlerin mirasçı olduğunu ve paylarını gösteren belgedir. Tapu devri, banka hesaplarına erişim, tereke işlemleri ve dava ehliyeti bakımından çoğu işlemde aranır. Düzenleme TMK m.598'dedir.

İki başvuru yolu

TMK m.598/1'e göre başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir.

Noter yolu pratikte daha hızlıdır. Ancak mirasçılık durumunun tereddütlü olduğu, nüfus kayıtlarının yetersiz kaldığı, yabancılık unsuru bulunduğu veya mirasçılar arasında uyuşmazlık olduğu hâllerde noter başvuruyu reddedebilir; bu durumda sulh hukuk mahkemesine başvurulur.

Mahkeme yolu çekişmesiz yargı işidir. Mahkeme nüfus kayıtlarını celbeder, gerekirse tanık dinler ve belgeyi düzenler.

Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı

Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa, mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir (TMK m.598/2).

Gerekli bilgi ve belgeler

• Mirasbırakanın kimlik bilgileri ve ölüm tarihi
• Başvuranın kimlik belgesi
• Ölüm kaydı / nüfus kayıt örneği
• Varsa vasiyetname veya miras sözleşmesi
• Yabancılık unsuru varsa ilgili ülke belgeleri ve usulüne uygun çevirileri

Nüfus kayıtları kurumlar arasında elektronik ortamda temin edilebildiğinden, uygulamada başvuranın çoğu belgeyi ayrıca ibraz etmesi gerekmeyebilir.

Belgenin niteliği ve itiraz

Mirasçılık belgesi kesin hüküm niteliğinde değildir. TMK m.598/3 uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.

Bu nedenle:

• Belgede adı geçmeyen bir kişi, mirasçı olduğunu ileri sürerek belgenin iptalini isteyebilir.
• Payların hatalı gösterildiği iddiasıyla da iptal veya düzeltme talep edilebilir.
• İptal davası, mirasçılık belgesinin verilmesine dayanak nüfus kayıtlarındaki hataya dayanıyorsa, kayıt düzeltme davasıyla birlikte değerlendirilir.

Mirası reddeden mirasçı, belgede mirasçı olarak gösterilmez; ret beyanı özel kütüğe işlendikten sonra belge buna göre düzenlenir.

Örnek senaryo

Mirasbırakanın üç çocuğundan biri, taşınmazın intikali için mirasçılık belgesine ihtiyaç duyar. Nüfus kayıtları açık ve uyuşmazlık bulunmadığından notere başvurarak belgeyi alır. Daha sonra mirasbırakanın tanınmış bir çocuğunun daha bulunduğu ortaya çıkınca, bu kişi belgenin geçersizliğini ileri sürerek düzeltilmesini talep eder.

Sık yapılan hatalar

• Mirasçılık belgesini kesin hüküm sayıp payların değişmeyeceğini varsaymak.
• Yabancılık unsuru bulunan dosyada doğrudan notere başvurup zaman kaybetmek.
• Atanmış mirasçıya tanınan bir aylık itiraz süresini gözden kaçırmak.
• Mirası reddeden mirasçının belgede yer alacağını sanmak.
• Belgedeki pay oranlarını kontrol etmeden tapu ve banka işlemlerine başlamak.