Patent başvurusunun faydalı model başvurusuna dönüştürülmesi (SMK m.104)

Bir buluş sahibinin, başlangıçta seçtiği koruma türünü (patent veya faydalı model) süreç içinde değiştirebilmesi, bazı durumlarda stratejik bir ihtiyaç olabilir. Bu dönüştürme imkânı SMK m.104'te düzenlenir.

Patent başvurusunun faydalı model başvurusuna dönüştürülmesi

SMK m.104/1 uyarınca patent başvurusu sahibi, işlemleri devam eden başvurusunun faydalı model başvurusuna dönüştürülmesini talep edebilir.

Bu talep üzerine, Kurum, bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde gerekli belgelerin verilmesi ve araştırma ücretinin ödenerek araştırma talebinde bulunulması gerektiğini başvuru sahibine bildirir. Bu süre içinde şartlar yerine getirilmezse, dönüştürme talebi yapılmamış sayılır ve başvuru, patent başvurusu olarak işlem görmeye devam eder. Şartlar yerine getirilirse, ilgili maddedeki hükümler uygulanır.

Faydalı model başvurusunun patent başvurusuna dönüştürülmesi

m.104/2, ters yöndeki dönüşümü düzenler: faydalı model başvuru sahibi, en geç araştırma raporunun bildirim tarihini takip eden üç aylık sürenin bitimine kadar faydalı model başvurusunun patent başvurusuna dönüştürülmesini talep edebilir. Benzer şekilde, Kurum bir ay içinde gerekli şartları bildirir; şartlar yerine getirilmezse, başvuru faydalı model başvurusu olarak devam eder; getirilirse, patent verilmesiyle ilgili hükümler uygulanır.

Kurum kararının yayımlanması

m.104/3 uyarınca, başvurunun yayımlanmış olması hâlinde, dönüştürmenin kabulüne ilişkin Kurum kararı Bültende yayımlanır. Bu, dönüşümün kamuya açık bir işlem hâline geldiğini gösterir.

Rüçhan hakkının korunması

m.104/4 önemli bir güvence sağlar: dönüşen başvuru için rüçhan hakkı talep edilmişse, aynı rüçhan hakkı dönüşmüş başvuru için de tanınır. Bu, bir başvurunun türünün değişmesinin, başvuru sahibinin öncelik tarihini kaybetmesine yol açmayacağını gösterir.

Yeniden dönüştürme yasağı

m.104/5, dönüşümün tek yönlü ve tek seferlik olduğunu gösteren bir kural içerir: patent başvurusundan faydalı model başvurusuna veya tam tersi yönde dönüştürülmüş başvurular için yapılan yeniden dönüştürme talepleri işleme alınmaz. Bu, bir başvuru sahibinin, koruma türü arasında sürekli gidip gelmesini önler.

Neden bu dönüştürme imkânı tanınmıştır?

Patent ve faydalı model, farklı şart ve süreçlere sahip koruma türleridir (örneğin faydalı model, buluş basamağı şartı aramaz ve daha hızlı verilir). Bir başvuru sahibinin, süreç içinde edindiği yeni bilgiler (örneğin buluşunun patent şartlarını tam karşılamadığını fark etmesi) ışığında daha uygun bir koruma türüne geçebilmesi, hem başvuru sahibinin çıkarlarını korur hem de kaynakların verimli kullanılmasını sağlar.

Örnek senaryo

Bir patent başvurusu sahibi, sürecin ilerleyen bir aşamasında, başvurusunun faydalı model başvurusuna dönüştürülmesini talep eder. Kurum, bir ay içinde gerekli belgelerin verilmesini ve araştırma ücretinin ödenmesini ister; başvuru sahibi bu şartları yerine getirirse, dönüşen başvuru için daha önce talep edilmiş rüçhan hakkı da korunarak süreç devam eder.

Sık yapılan hatalar

• Dönüştürme talebinin herhangi bir şart aranmadan kabul edileceğini sanmak. Kurum, bir ay içinde belirli şartların yerine getirilmesini ister.
• Dönüşen başvurunun rüçhan hakkını kaybedeceğini düşünmek. m.104/4 uyarınca rüçhan hakkı korunur.
• Dönüştürülmüş bir başvurunun tekrar eski türüne döndürülebileceğini sanmak. m.104/5 yeniden dönüştürmeyi açıkça yasaklar.
• Şartların süresinde yerine getirilmemesinin başvuruyu tamamen geçersiz kılacağını düşünmek. Bu durumda başvuru, yalnızca önceki türünde devam eder, geçersiz olmaz.