Sigorta acenteliğinde levha kaydı ve silinme sebepleri (5684 s.K. m.23)

Sigorta acenteliği yapabilmek, kanunun öngördüğü belirli bir kayıt sistemine tabidir. Bu sistemin kuruluşu ve işleyişi 5684 sayılı Kanun'un m.23'ünde düzenlenir.

Levhaya kayıt zorunluluğu

5684 s.K. m.23/1 uyarınca sigorta acenteliği gerçek veya tüzel kişilerce yapılır. Sigorta acenteliği yapmak isteyenlerin Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğince tutulan Levhaya yazılı olması gerekir. Bu, sigorta acenteliği yapmanın önkoşulu olarak, ilgili kişinin resmî bir sicile (Levha) kayıtlı olmasını arar.

Levhadan silinmeyi gerektiren hâller

m.23/4, Levha kaydının silineceği durumları sayar:

• (a) Sigorta acenteliği yapması için gerekli nitelikleri kaybetmesi,
• (b) Hakkında meslekten çıkarma kararı verilmiş olması,
• (c) Levhaya yazılmasını müteakip altı ay içinde faaliyete geçmemesi,
• (ç) Sigorta acenteliğinden ayrılmış olması,
• (d) Ticaret veya ticaret ve sanayi odasındaki kaydının silinmiş olması,
• (e) Tespit edilen kayıt ücretini süresinde yatırmaması veya aidatını üç yıl üst üste hiç ödememesi.

Silinme öncesi savunma hakkı

m.23/5, acenteyi koruyan önemli bir usul güvencesi içerir: Levhadan silinme kararı verilmeden önce sigorta acentesinin yazılı savunması istenir. Silinme kararının verilebilmesi için, acentenin savunmasının dinlenmiş olması veya savunma çağrısına uymamış olması gerekir. Karar, her durumda gerekçeli olarak verilir.

Yeniden Levhaya yazılma imkânı

m.23/6-7 uyarınca, Levhadan silinmeyi gerektiren hâlin sona erdiğini ispat eden acente, Levhaya yeniden yazılma hakkını kazanır. Ancak meslekten çıkarma kararı verilmiş kişinin bir daha Levhaya yazılması mümkün değildir — bu, en ağır yaptırımın kalıcı olduğunu gösterir.

Silinme kararına itiraz usulü

m.23/8 uyarınca, Levhadan silinen veya yeniden yazılma talebi reddolunan kişi, bu kararlara karşı on beş iş günü içinde Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kuruluna yazılı itirazda bulunabilir. Yönetim Kurulu, itiraza karşı en geç on beş iş günü içinde görüşünü bildirmek zorundadır ve bu karar kesindir.

Örnek senaryo

Bir sigorta acentesi, Levhaya yazılmasından sonra altı ay içinde hiçbir faaliyete geçmemiştir. Bu durum, m.23/4-c uyarınca Levhadan silinme sebebidir; ancak silinme kararı verilmeden önce acenteden yazılı savunması istenir. Acente, silinme kararına karşı on beş iş günü içinde itiraz edebilir.

Sık yapılan hatalar

• Levha kaydı olmadan sigorta acenteliği yapılabileceğini sanmak. m.23/1 bu kaydı zorunlu kılar.
• Silinme kararının savunma alınmadan verilebileceğini düşünmek. m.23/5 uyarınca yazılı savunma istenmesi şarttır.
• Meslekten çıkarılan kişinin belirli bir süre sonra tekrar Levhaya yazılabileceğini sanmak. Bu kişiler için yazılma kalıcı olarak mümkün değildir.
• Silinme kararına itiraz süresinin sınırsız olduğunu düşünmek. İtiraz, kararın tebliğinden itibaren on beş iş günü içinde yapılmalıdır.