Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi: zorunlu üyelik ve bilgi verme yükümlülüğü (5684 s.K. m.31/B)

Sigortacılık sektöründeki risklerin doğru değerlendirilebilmesi, güvenilir ve merkezi bir bilgi altyapısına ihtiyaç duyar. Bu ihtiyacı karşılayan kurum, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezidir; hukuki temeli 5684 sayılı Kanun'un m.31/B'sinde yer alır.

Merkezin kuruluş amacı

5684 s.K. m.31/B-1 uyarınca, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde, sigortalılar ve sigorta sözleşmesinden dolaylı da olsa menfaat sağlayanlara ilişkin olarak, yanlış sigorta uygulamaları dâhil, risk değerlendirmesine esas bilgileri toplamak ve bu bilgilerin ilgili şirketler ile paylaşılmasını sağlamak amacıyla Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kurulur.

Zorunlu üyelik ve bilgi verme yükümlülüğü

m.31/B-2, sektördeki şirketlere önemli bir yükümlülük yükler: ilgili sigorta, reasürans ve sigortacılık faaliyetinde bulunan emeklilik şirketleri, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine üye olmak zorundadır. Üye kuruluşlar, Merkez tarafından istenilen her türlü bilgiyi vermekle yükümlüdür.

Bu zorunlu üyelik ve bilgi verme yükümlülüğü, Merkezin risk değerlendirmesi işlevini yerine getirebilmesi için gerekli bilgi akışının kesintisiz sağlanmasını amaçlar.

Diğer kurum ve kuruluşlardan bilgi talep etme yetkisi

m.31/B-3, Merkezin yetkilerini sektör dışına da genişletir: Merkez, kuruluş amaçları doğrultusunda, özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşlarından, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ve diğer bilgi merkezlerinden bilgi talep etmeye ve bunlarla bilgi alışverişine yönelik sözleşmeler imzalamaya yetkilidir.

Bu kurum ve kuruluşlar da, Merkez tarafından talep edilen bilgileri vermekle yükümlüdür. Bu, Merkezin yalnızca sigorta sektöründeki verilerle sınırlı kalmayıp, daha geniş bir bilgi ağından yararlanabilmesini sağlar.

Onay ile bilgi paylaşımının m.31/A kapsamında değerlendirilmesi

Aynı fıkranın devamı önemli bir bağlantı kurar: Merkezde toplanan bilgilerin, bilgi sahibinin kendisi veya onay vermesi durumunda, bu madde uyarınca yapılan sözleşmeler çerçevesinde paylaşılması, m.31/A'nın ikinci fıkrası kapsamında (yani sır saklama yükümlülüğünün istisnası olarak) değerlendirilir.

Neden merkezi bir bilgi sistemi gereklidir?

Sigortacılık sektöründe, bir kişinin birden fazla sigorta şirketinde aynı riski sigortalatması veya yanlış beyanlarla haksız kazanç sağlaması riski, tek tek şirketlerin kendi verileriyle tespit edilmesi zor bir sorundur. Merkezi bir bilgi ve gözetim sistemi, bu tür kötüye kullanımların sektör genelinde tespit edilebilmesini sağlar; bu da hem sigorta şirketlerini hem de dürüst sigortalıları korur.

Örnek senaryo

Bir sigorta şirketi, bir başvuru sahibinin risk profilini değerlendirmek istemektedir. Bu şirket, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine üye olarak, Merkezde toplanan risk değerlendirmesine esas bilgilere erişebilir; bu erişim, sektördeki yanlış sigorta uygulamalarının tespitine de katkı sağlar.

Sık yapılan hatalar

• Sigorta şirketlerinin Merkeze üyeliğinin isteğe bağlı olduğunu sanmak. m.31/B-2 uyarınca üyelik zorunludur.
• Merkezin yalnızca sigorta şirketlerinden bilgi alabileceğini düşünmek. Merkez, kamu kurumları ve diğer bilgi merkezlerinden de bilgi talep edebilir.
• Merkeze verilen bilgilerin sır saklama yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırdığını sanmak. Paylaşım, yalnızca onay veya belirli sözleşme çerçevesinde m.31/A kapsamında değerlendirilir.
• Talep edilen kurum ve kuruluşların bilgi vermekten kaçınabileceğini düşünmek. m.31/B-3 uyarınca bu kurumlar bilgi vermekle yükümlüdür.