Memur hakkında soruşturma izni kararına itiraz: on günlük süre (4483 s.K. m.9)

Bir memur veya diğer kamu görevlisi hakkında soruşturma açılabilmesi, çoğu zaman önce yetkili merciin izin vermesine bağlıdır. Bu izin kararına karşı hangi yolların açık olduğu 4483 sayılı Kanun'un m.9'unda düzenlenir.

Kararın bildirimi

4483 s.K. m.9/1 uyarınca yetkili merci, soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine ilişkin kararını Cumhuriyet başsavcılığına, hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisine ve varsa şikayetçiye bildirir. Bu üç taraflı bildirim, itiraz sürecinin sağlıklı işlemesi için ön koşuldur.

Kimler hangi karara itiraz edebilir?

m.9/2, itiraz hakkını karara göre farklılaştırarak düzenler:

• Soruşturma izni verilmesine ilişkin karara karşı, hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisi itiraz edebilir,
• Soruşturma izni verilmemesine ilişkin karara karşı, Cumhuriyet başsavcılığı veya şikayetçi itiraz edebilir,
• İşleme koymama kararına karşı ise şikayetçi itiraz yoluna gidebilir.

Bu ayrım, her tarafın kendi menfaatine aykırı olan karara karşı itiraz edebilmesini sağlayan dengeli bir yapı kurar.

İtiraz süresi: on gün

m.9/2'nin devamı, itiraz süresini netleştirir: itiraz süresi, yetkili merciin kararının tebliğinden itibaren on gündür. Bu, nispeten kısa bir süre olup, ilgili tarafların kararı öğrendikten sonra hızla harekete geçmesini gerektirir.

İtirazı hangi merci inceler?

m.9/3, itirazın inceleneceği mahkemeyi belirler: 3 üncü maddenin (e), (f), (g) (Cumhurbaşkanınca verilen izin hariç) ve (h) bentlerinde sayılan yetkili merciler tarafından verilen kararlara karşı Danıştay İkinci Dairesi; diğer kararlara karşı ise yetkili merciin yargı çevresinde bulunduğu bölge idare mahkemesi bakar.

Bu ayrım, üst düzey yetkililerin (Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı gibi) verdiği izin kararlarına karşı yapılan itirazların, doğrudan Danıştay düzeyinde incelenmesini sağlar.

Hızlı karar verme zorunluluğu

m.9/4, sürecin hızını güvence altına alır: itirazlar, öncelikle incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır. Ayrıca, verilen kararlar kesindir — bu, itiraz üzerine verilen kararın nihai olduğunu ve başka bir kanun yoluna konu edilemeyeceğini gösterir.

Örnek senaryo

Bir memur hakkında yapılan şikayet üzerine yetkili merci soruşturma izni verilmemesine karar verir. Şikayetçi, bu kararın kendisine tebliğinden itibaren on gün içinde itiraz eder; itiraz, yetkili merciin yargı çevresinde bulunduğu bölge idare mahkemesi tarafından incelenir ve en geç üç ay içinde kesin olarak karara bağlanır.

Sık yapılan hatalar

• On günlük itiraz süresini kaçırmak. Bu süre, kararın tebliğinden itibaren işler ve nispeten kısadır.
• Her itirazın Danıştay'a yapılacağını sanmak. Yalnızca belirli üst düzey yetkililerin kararlarına karşı yapılan itirazlar Danıştay İkinci Dairesi'nde incelenir.
• İtiraz üzerine verilen kararın temyiz edilebileceğini düşünmek. m.9/4 uyarınca bu kararlar kesindir.
• Soruşturma izni verilen memurun itiraz hakkı olmadığını sanmak. m.9/2 uyarınca memur, izin verilmesine karşı itiraz edebilir.