Tescilli ve tescilsiz tasarımda koruma süresi: beş+yirmi beş yıl ve üç yıl (SMK m.69)

Bir tasarımın ne kadar süreyle korunacağı, tescilli olup olmamasına göre farklılaşan bir sisteme tabidir. Bu süreler SMK m.69'da düzenlenir.

Tescilli tasarımda beş yıllık başlangıç süresi ve uzatma imkânı

SMK m.69/1 uyarınca tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren beş yıldır. Ancak bu süre kalıcı değildir: bu süre beşer yıllık dönemler hâlinde yenilenmek suretiyle toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir.

Bu, tasarım sahibinin, ilk beş yıllık sürenin sonunda isterse koruma süresini beşer yıllık dilimler hâlinde dört kez daha yenileyerek toplamda yirmi beş yıla kadar koruma elde edebileceğini gösterir.

Tescilsiz tasarımda sabit üç yıllık süre

m.69/2, tescilsiz tasarımlar için çok daha kısa ve sabit bir süre öngörür: tescilsiz tasarımların koruma süresi, koruma talep edilen tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır. Bu süre, tescilli tasarımdan farklı olarak uzatılamaz — üç yılın sonunda tescilsiz tasarımın koruması kesin olarak sona erer.

Yenileme usulü ve zamanlaması

m.69/3-4, tescilli tasarımın yenilenmesi için aranan usulü belirler: yenileme, tasarım sahibinin talep etmesi ve yenileme ücretinin ödendiğine ilişkin bilginin süresi içinde Kuruma sunulması şartıyla yapılır.

Bu talebin zamanlaması önemlidir: yenileme talebinin, koruma süresinin sona erdiği tarihten önceki altı ay içinde yapılması ve aynı süre içinde ücret ödeme bilgisinin sunulması gerekir.

Süre kaçırılırsa: ek ücretle telafi imkânı

Madde, bu süreyi kaçıran tasarım sahibine bir son şans tanır: bu süre içinde talep yapılmaz veya ücret bilgisi sunulmazsa, yenileme talebi, koruma süresinin sona erdiği tarihten itibaren altı aylık süre içinde ek ücretin ödenmesi şartıyla da yapılabilir.

Yenilemenin hükmü ve yenilenmeyen tasarımın akıbeti

m.69/5 uyarınca yenileme, önceki koruma süresinin sona erdiği tarihi izleyen günden itibaren hüküm ifade eder ve sicile kaydedilerek Bültende yayımlanır. m.69/6 ise açık bir sonucu ortaya koyar: yenilenmeyen tasarımlara ilişkin tasarım hakkı, koruma süresinin bittiği tarihte sona erer.

Örnek senaryo

Bir tasarımcı, tescilli bir tasarımın koruma süresinin dolmasına altı ay kala, yenileme talebinde bulunur ve yenileme ücretini öder. SMK m.69 uyarınca bu tasarımın koruması, önceki sürenin bitimini izleyen günden itibaren yeni bir beş yıllık dönem için devam eder; bu süreç toplamda yirmi beş yıla kadar tekrarlanabilir.

Sık yapılan hatalar

• Tescilsiz tasarımın da yenilenebileceğini sanmak. Tescilsiz tasarımın üç yıllık süresi uzatılamaz.
• Yenileme talebinin süre dolduktan sonra herhangi bir zamanda yapılabileceğini düşünmek. Süre kaçırılırsa yalnızca altı aylık ek süre içinde, ek ücretle telafi mümkündür.
• Tescilli tasarımın süresiz olarak yenilenebileceğini sanmak. Toplam koruma süresi yirmi beş yılla sınırlıdır.
• Yenileme talebinin koruma süresi dolduktan hemen sonra yapılması gerektiğini düşünmek. Talep, süre dolmadan önceki altı ay içinde yapılmalıdır.