Cayma Hakkı Nasıl Kullanılır

Cayma hakkı, uzaktan kurulan sözleşmelerde tüketiciye tanınan ve gerekçe göstermeksizin sözleşmeden dönme imkânı veren haktır. Mesafeli sözleşmeler 6502 sayılı Kanun'un 48. maddesinde düzenlenmiştir.

On dört günlük süre

6502 m.48/4'e göre tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir.

Önemli bir ayrıntı: cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Yani bildirimin süre içinde gönderilmesi yeterlidir; karşı tarafa ulaşma anı sürenin korunması bakımından belirleyici değildir.

Sürenin başlangıcı, mal satışlarında malın tüketiciye veya gösterdiği kişiye teslim edildiği tarihtir. Hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde sözleşmenin kurulduğu tarih esas alınır. Birden fazla parça hâlinde teslim edilen mallarda son parçanın teslimi dikkate alınır.

Bilgilendirme yükümlülüğü

Satıcı veya sağlayıcı, tüketiciyi cayma hakkı konusunda usulüne uygun bilgilendirmekle yükümlüdür. Bilgilendirme yapılmazsa veya eksik yapılırsa, cayma süresi bakımından tüketici lehine sonuçlar doğar. Bu nedenle uyuşmazlıkta ilk bakılacak nokta, ön bilgilendirme formunun usulüne uygun sunulup sunulmadığıdır.

Bildirimin şekli

Cayma bildirimi için özel bir şekil şartı aranmaz; ancak ispat açısından yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı ile yapılması önerilir:

• Satıcının sisteminde yer alan cayma formu
• E-posta
• KEP veya noter ihtarnamesi (yüksek tutarlı işlemlerde)

Bildirimde sipariş numarası, ürün bilgisi, cayma iradesi ve iade edilecek hesap bilgisi yer almalıdır.

Tarafların yükümlülükleri

Satıcı/sağlayıcı: Cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren kanunda öngörülen süre içinde, tahsil edilen tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür. İade, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun biçimde ve tüketiciye herhangi bir masraf yüklenmeden yapılır.

Tüketici: Cayma bildirimini yönelttiği tarihten itibaren kanunda öngörülen süre içinde malı geri göndermekle yükümlüdür. Malın iade masrafının kime ait olacağı, ön bilgilendirmede belirtilmiş olup olmamasına göre değişir.

Tüketici, malın mutat kullanımı dışındaki kullanımdan kaynaklanan değer kaybından sorumlu tutulabilir. Bu nedenle ürünün denenmesi ile kullanılması arasındaki sınıra dikkat edilmelidir.

Cayma hakkının bulunmadığı hâller

Kanun ve ilgili yönetmelik, cayma hakkının kullanılamayacağı sözleşmeleri sayar. Bunlar arasında genellikle şunlar bulunur:

• Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı ürünler
• Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiye özel hazırlanan mallar
• Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar
• Tesliminden sonra ambalajı açılmış olup iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar
• Elektronik ortamda anında ifa edilen dijital içerikler

Kapsam dışı hâller için güncel yönetmelik metni kontrol edilmelidir.

Örnek senaryo

Tüketici internetten ayakkabı satın alır, teslim aldıktan altı gün sonra bedeninin uymadığını fark eder. Satıcının sitesindeki cayma formunu doldurarak bildirimi gönderir. Ürünü kullanmadan, orijinal kutusuyla ve kanuni süre içinde iade eder. Satıcı, ödemeyi tüketicinin kullandığı ödeme aracına iade eder.

Sık yapılan hatalar

• Cayma bildirimini sözlü yapıp ispat edememek.
• On dört günlük süreyi teslim tarihi yerine sipariş tarihinden hesaplamak.
• Kişiye özel üretilen veya hijyen gerekçesiyle iade edilemeyen üründe cayma hakkı beklemek.
• Ürünü mutat kullanım sınırını aşacak şekilde kullanıp değer kaybından sorumlu olmak.
• Ön bilgilendirme formunun usulüne uygun sunulup sunulmadığını incelememek.