E-imzanın izinsiz kullanımı ve sahte elektronik sertifika suçu (5070 m.16-17)

Neden özel suç tipi var?

Güvenli elektronik imza elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurduğundan, başkasının imza aracını ele geçiren kişi onun adına sözleşme yapabilir, dilekçe verebilir veya resmî işlemler gerçekleştirebilir. Sahte bir elektronik sertifika ise tüm güven zincirini bozar. 5070 sayılı Kanun m.16 ve m.17, bu eylemleri genel sahtecilik suçlarından ayrı olarak özel suç tipleri hâlinde düzenler.

İmza oluşturma verilerinin izinsiz kullanımı

m.16/1'e göre elektronik imza oluşturma amacı ile ilgili kişinin rızası dışında; imza oluşturma verisi veya imza oluşturma aracını elde eden, veren, kopyalayan ve bu araçları yeniden oluşturanlar ile izinsiz elde edilen imza oluşturma araçlarını kullanarak izinsiz elektronik imza oluşturanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis ve elli günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.

Suçun seçimlik hareketleri geniştir: e-imza kartını veya şifresini ele geçirmek, başkasına vermek, kopyalamak ve bunları kullanarak imza atmak ayrı ayrı suç oluşturur. Suçun temel unsuru, imza sahibinin rızasının bulunmamasıdır.

Sahte elektronik sertifika

m.17/1'e göre tamamen veya kısmen sahte elektronik sertifika oluşturanlar veya geçerli olarak oluşturulan elektronik sertifikaları taklit veya tahrif edenler ile bu elektronik sertifikaları bilerek kullananlar, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır. Kullanma hareketi bakımından failin sertifikanın sahte olduğunu bilmesi gerekir; sahte olduğunu bilmeden sertifikaya güvenen kişi suç işlemiş olmaz.

Sertifika sağlayıcısı çalışanları için ağırlaştırılmış ceza

m.16/2 ve m.17/2'ye göre bu suçlar elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı çalışanları tarafından işlenirse cezalar yarısına kadar artırılır. Bu kişiler sisteme erişim imkânları nedeniyle suçu daha kolay işleyebildiğinden ve toplumun güvenini kötüye kullandıklarından Kanun daha ağır yaptırım öngörür. m.19'a göre bu suçlar dolayısıyla ilgili tüzel kişiler hakkında Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesine göre tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine de hükmolunur.

Rızayla kullandırma sorunu

Uygulamada özellikle hukuk bürolarında ve şirketlerde e-imzanın şifresiyle birlikte çalışanlara bırakıldığı görülür. İmza sahibinin rızası bulunduğunda m.16'daki suçun unsurları oluşmayabilir; ancak bu durum imza sahibini hukuki riskten kurtarmaz. Güvenli elektronik imza ile atılan her imza, imza sahibine ait sayılır ve kişi, başkasının attığı imzanın sonuçlarına katlanmak zorunda kalabilir. m.10'a göre sertifika sağlayıcısı da sertifika sahibini imza oluşturma verisini başkasına kullandırmaması konusunda bilgilendirmekle yükümlüdür.

Örnek senaryo

Bir şirketin muhasebe çalışanı, yöneticisinin masasında bıraktığı e-imza kartını ve not kâğıdına yazılmış şifresini kullanarak yöneticinin rızası olmadan bir ödeme talimatını imzalar. Bu eylem m.16 kapsamında izinsiz elektronik imza oluşturma suçunu oluşturur. Başka bir olayda, bir sertifika sağlayıcısı çalışanı başkası adına sahte nitelikli sertifika üretir; bu kişi hakkında m.17'deki ceza yarısına kadar artırılarak uygulanır.

Sık yapılan hatalar

• E-imza kartını şifresiyle birlikte başkasına bırakmak.
• Rıza olsa bile başkasının attığı imzanın sonuçlarından sorumlu olunmayacağını sanmak.
• Kaybolan kart için iptal başvurusunu geciktirmek.
• Sahte sertifikayı bilerek kullanmanın, onu üretmekten daha hafif bir eylem olduğunu düşünmek; Kanun aynı cezayı öngörür.