İskonto KDV matrahından düşülür mü? Matraha dahil olmayan unsurlar

İki unsur matrah dışında

KDV Kanunu m.24, matraha dahil olan unsurları sayarken m.25 bunun tersini yapar ve iki unsuru matrah dışında bırakır: fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen, ticari teamüllere uygun miktardaki iskontolar ile hesaplanan katma değer vergisi. İkinci unsur, verginin kendi üzerinden tekrar vergi hesaplanmasını önleyen teknik bir kuraldır. Uygulamada asıl önem taşıyan, iskontoların durumudur.

İskontonun matrah dışında kalmasının şartları

m.25/a'ya göre iskontonun matrahtan düşülebilmesi için iki şart birlikte aranır. Birincisi, iskonto teslim veya hizmet işlemine ait fatura ve benzeri vesikalarda gösterilmiş olmalıdır. İkincisi, iskonto ticari teamüllere uygun miktarda olmalıdır. Faturada gösterilmeyen, yalnızca taraflar arasında sözlü olarak kararlaştırılan bir indirim matrahı düşürmez. Aynı şekilde piyasa uygulamalarıyla açıklanamayacak ölçüde yüksek iskontolar, gerçekte bedelin düşük gösterilmesi olarak değerlendirilebilir ve emsal bedeli düzenlemesiyle karşılaşabilir.

Sonradan yapılan indirimler: m.35

Satış anında belli olmayan, sonradan ortaya çıkan indirimler bakımından m.25 değil m.35 devreye girer. m.35'e göre malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya sair sebeplerle matrahta değişiklik vuku bulduğu hâllerde, satıcı borçlandığı vergiyi, alıcı ise indirme hakkı bulunan vergiyi değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikliğin vuku bulduğu dönem içinde düzeltir. Ciro primi veya yıl sonu indirimi gibi sonradan belirlenen indirimler bu kapsamda değerlendirilir.

İade olunan mallar bakımından ayrıca bir şart vardır: iade olunan malların fiilen işletmeye girmiş olması ve bu girişin defter kayıtları ile beyannamede gösterilmesi gerekir.

Örnek senaryo

Bir distribütör, bayisine satış yaparken faturada liste fiyatı üzerinden sektörde yaygın olan bir oranda iskonto göstermiş ve KDV'yi iskonto sonrası tutar üzerinden hesaplamıştır. Bu uygulama m.25/a'ya uygundur. Yıl sonunda ise bayinin hedefi aşması nedeniyle ek bir prim indirimi tanınmıştır. Bu indirim satış anında bilinmediği için m.25 kapsamında değil, m.35 kapsamında matrah değişikliği olarak değerlendirilir; distribütör hesapladığı KDV'yi, bayi de indirdiği KDV'yi değişikliğin olduğu dönemde düzeltir.

Sık yapılan hatalar

• Faturada gösterilmeyen indirimleri KDV matrahından düşmek.
• Sonradan verilen indirimleri geçmiş dönemin beyannamesini düzelterek işlemek; kanun düzeltmenin değişikliğin olduğu dönemde yapılmasını öngörür.
• Alıcı tarafında indirilen KDV'nin de düzeltilmesi gerektiğini unutmak.
• Mal iadelerinde iadenin işletmeye fiilen girdiğini gösteren defter kaydı ve beyan şartını yerine getirmemek.