Konkordato projesi, alacaklılar toplantısı ve tasdik

Konkordatoda mühlet aşaması bir hazırlık dönemidir; kurumun asıl sonucu, projenin alacaklılarca kabul edilmesi ve mahkemece tasdik edilmesiyle doğar. Bu iki aşamanın nisapları ve usulü, sürecin başarısını belirler.

Alacakların bildirilmesi

İİK m.299 (7101 sayılı Kanunla değişik): alacaklılar, komiser tarafından m.288 uyarınca yapılacak ilânla, ilân tarihinden itibaren onbeş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet olunur. Ayrıca ilânın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir.

Aynı madde bir yaptırım öngörür: ilânda, alacaklarını bildirmeyen alacaklıların bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmeyecekleri ihtarı da yazılır.

Bu hüküm alacaklı vekili bakımından belirleyicidir. On beş günlük süre içinde bildirim yapılmazsa, alacaklı:

• projenin müzakeresine katılamaz,
• oylamada oy kullanamaz,
• dolayısıyla nisaplar onun iradesi dışında oluşur.

İstisna, alacağın borçlunun bilançosunda kayıtlı olmasıdır. Bu nedenle bildirim yapılmamışsa, alacağın bilançoda yer alıp almadığı derhâl kontrol edilmelidir.

Bildirimin, alacağın miktarı, dayanağı ve varsa imtiyaz durumu gösterilerek yapılması gerekir. İmtiyaz iddiası bildirimde ileri sürülmezse, sonraki aşamada tartışma konusu olur.

Alacaklılar toplantısı

İİK m.302/1: komiser alacaklılar toplantısına başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında bir rapor verir.

m.302/2: borçlu gerekli açıklamaları yapmak üzere toplantıda hazır bulunmaya mecburdur.

Borçlunun hazır bulunma yükümlülüğü mutlaktır; komiser raporu ile borçlunun açıklamaları, alacaklıların oy kararını belirleyen temel unsurlardır.

Kabul nisabı: iki seçenekli çoğunluk

İİK m.302/3, konkordato projesinin kabulü için alternatifli bir nisap öngörür. Proje;

a) Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya

b) Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini

sağlayan çoğunlukla kabul edilir.

Bu düzenlemenin mantığı şöyledir:

• (a) seçeneği hem kişi hem tutar bakımından yarı çoğunluk arar. Alacaklı sayısı çok ama alacak tutarları dengeli dağılmışsa bu yol işler.
• (b) seçeneği kişi sayısında eşiği dörtte bire düşürür, ancak tutar eşiğini üçte ikiye yükseltir. Az sayıda büyük alacaklının bulunduğu dosyalarda bu yol kullanılır.

İki seçenekten herhangi birinin sağlanması yeterlidir. Bu nedenle proje hazırlanırken, hangi nisabın gerçekçi olduğu baştan hesaplanmalı ve müzakere stratejisi buna göre kurulmalıdır.

Nisapların hesabında esas alınan, kaydedilmiş alacaklılar ve alacaklardır. Bu da m.299'daki on beş günlük bildirim süresinin neden kritik olduğunu gösterir: kaydedilmeyen alacak, paydaya girmez.

Tasdik aşaması

Alacaklılarca kabul edilen proje, kendiliğinden hüküm doğurmaz; mahkemenin tasdiki gerekir. Mahkeme bu aşamada projenin alacaklıların menfaatine uygun olup olmadığını, öngörülen kaynakların gerçekçiliğini ve komiser raporunu değerlendirir.

m.294/3, tasdikin bir sonucunu gösterir: tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermediği takdirde kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur.

Bu hüküm, projeyi hazırlarken dikkat edilmesi gereken bir noktayı işaret eder: faizin durması projede aksi öngörülmemişse geçerlidir. Proje metninde faize ilişkin farklı bir düzenleme yapılacaksa bu açıkça yazılmalıdır.

Tasdik edilmezse

İİK m.308/1 (7101 sayılı Kanunla değişik): konkordato tasdik edilmezse mahkeme konkordato talebinin reddine karar verir ve bu karar m.288 uyarınca ilân edilerek ilgili yerlere bildirilir.

Aynı fıkra ağır bir sonuç öngörür: borçlunun iflâsa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflâs sebeplerinden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme, borçlunun iflâsına resen karar verir.

Yani tasdik edilmeyen konkordato, borçluyu yalnızca başladığı noktaya döndürmez; koşulları varsa doğrudan iflasa götürebilir. Bu risk, konkordato başvurusu yapılmadan önce müvekkile açıkça anlatılmalıdır.

9/6/2021 tarihli 7327 sayılı Kanunla eklenen fıkra tasfiye usulünü düzenler: konkordato süreci iflâsla sonuçlandığı takdirde, iflâs kararını veren mahkeme tasfiyenin basit veya adi tasfiye usulüne göre yapılmasına ve gerektiğinde adi tasfiyenin komiserler tarafından yerine getirilmesine karar verir. Bu hâlde iflâs idaresine ait görev ve yetkiler komiserler tarafından kullanılır.

Bu düzenleme, sürecin başından beri dosyayı bilen komiserlerin tasfiyeyi yürütmesini sağlayarak zaman kaybını önler.

Kanun yolları bakımından İİK m.308/a (7101 sayılı Kanunla eklenmiştir) ayrı bir düzenleme içerir; tasdik ve ret kararlarına karşı başvuru usulü bu madde çerçevesinde değerlendirilir.

Alacaklılar kurulunun rolü

İİK m.289/4 uyarınca oluşturulabilen alacaklılar kurulu, tasdik aşamasına kadar sürecin denetiminde işlev görür. Kurul:

• yedi alacaklıyı geçmemek, ücret takdir edilmemek ve tek sayıda olmak kaydıyla oluşturulur,
• farklı nitelikteki alacaklı sınıfları ve varsa rehinli alacaklılar hakkaniyete uygun şekilde temsil edilir,
• her ay en az bir kere toplanır ve hazır bulunanların oy çokluğuyla karar alır,
• komiser toplantıda hazır bulunarak kararları tutanağa bağlar.

m.289/5 uyarınca kesin mühletin uzatılmasına karar verilmeden önce varsa alacaklılar kurulunun görüşü alınır. Kurulda yer almak, alacaklı bakımından süreci yakından izlemenin en etkili yoludur.

Alacaklı vekilinin kontrol listesi

Konkordato dosyasında alacaklı temsil edilirken sırasıyla yapılacaklar:

1. İlanın takibi. Geçici mühlet ilanından itibaren yedi günlük kesin süre içinde, m.288/2 uyarınca mühlet verilmesini gerektiren bir hâl bulunmadığı ileri sürülebilir.
2. Alacak bildirimi. Komiserin ilanından itibaren on beş gün içinde alacak, dayanağı ve imtiyaz durumu gösterilerek bildirilir (m.299).
3. Bilanço kontrolü. Bildirim kaçırılmışsa, alacağın borçlunun bilançosunda kayıtlı olup olmadığı araştırılır.
4. İmtiyaz değerlendirmesi. Alacak m.206 birinci sırada ise, m.294/2 uyarınca haciz yoluyla takip yapılabileceği gözetilir.
5. Rehin varsa. m.295 uyarınca rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir; ancak muhafaza tedbiri alınamaz ve satış yapılamaz.
6. Alacaklılar kuruluna katılım. m.289/4 kapsamında kurulda temsil edilmek talep edilir.
7. Toplantı ve oylama. m.302'deki iki nisap seçeneği gözetilerek oy stratejisi belirlenir.

Örnek senaryo

Bir şirket hakkında kesin mühlet verilmiş, komiser alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet etmiştir. Bir tedarikçi, ilanı takip etmemiş ve on beş günlük süre içinde bildirimde bulunmamıştır.

Değerlendirme:

1. Sonuç. m.299 uyarınca alacağını bildirmeyen alacaklı, bilançoda kayıtlı olmadıkça proje müzakerelerine kabul edilmez.
2. İlk kontrol. Alacağın borçlunun bilançosunda kayıtlı olup olmadığı araştırılır. Kayıtlıysa müzakereye katılım imkânı devam eder.
3. Nisap etkisi. Kaydedilmeyen alacak, m.302'deki nisap hesabında paydaya girmez. Bu, hem alacaklı bakımından oy kaybı hem de diğer alacaklılar bakımından nisabın kolaylaşması anlamına gelir.
4. Rehin veya imtiyaz. Alacak rehinle teminatlıysa m.295 uyarınca rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yolu açıktır. m.206 birinci sıradaki bir alacaksa m.294/2 uyarınca haciz yoluyla takip yapılabilir.
5. Projenin kabulü. Proje, m.302'deki iki seçenekten biriyle kabul edilirse mahkemenin tasdikine sunulur.
6. Tasdik edilmezse. m.308/1 uyarınca talep reddedilir; borçlu iflasa tabiyse ve doğrudan iflas sebeplerinden biri varsa resen iflasına karar verilir.
7. Faiz. Tasdik hâlinde, proje aksini öngörmedikçe m.294/3 uyarınca rehinle teminatlı olmayan alacaklara faiz işlemesi durur.

Sık yapılan hatalar

• On beş günlük alacak bildirim süresinin kaçırılması. m.299 uyarınca müzakereye katılım hakkı kaybedilir.
• Bilanço kaydının kontrol edilmemesi. Süre kaçırılmışsa tek kurtuluş yolu budur.
• İmtiyaz iddiasının bildirimde ileri sürülmemesi. Sonraki aşamada ispatı güçleşir.
• Tek bir nisap bilindiği varsayımıyla strateji kurulması. m.302 iki alternatif nisap öngörür.
• Nisabın tüm alacaklılar üzerinden hesaplanması. Esas alınan, kaydedilmiş alacaklılar ve alacaklardır.
• Tasdik edilmemenin sonucunun hafife alınması. m.308/1, koşulları varsa resen iflas kararı öngörür.
• Faizin her hâlde duracağının sanılması. m.294/3, projenin aksine hüküm içermemesi koşuluna bağlıdır.
• Alacaklılar kuruluna katılım imkânının kullanılmaması. m.289/4-5, kurula süreç üzerinde etkili bir rol verir.