6284 sayılı Kanun kimleri korur? Şiddet türleri, ihbar ve masrafsızlık

Kanunun koruduğu kişiler

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m.1'e göre Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Görüldüğü gibi Kanun yalnızca evli kadınları değil; nişanlı, sevgili, boşanmış eş, çocuk, anne, baba ve kardeş gibi aile bireylerini ve hiçbir yakınlık bağı olmasa bile ısrarlı takip mağdurlarını da korur. Koruma için şiddetin fiilen gerçekleşmiş olması da gerekmez; şiddete uğrama tehlikesi yeterlidir.

Şiddetin geniş tanımı

m.2/d'ye göre şiddet; kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri, buna yönelik tehdit ve baskıyı ya da özgürlüğün keyfî engellenmesini de içeren, toplumsal, kamusal veya özel alanda meydana gelen fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik her türlü tutum ve davranıştır. Bu tanım sayesinde sürekli aşağılama, telefonla rahatsız etme, eşin maaşına el koyma, dışarı çıkmasını engelleme gibi davranışlar da koruma kararına konu olabilir.

Ev içi şiddet ve kadına yönelik şiddet

m.2/b'ye göre ev içi şiddet; şiddet mağduru ve şiddet uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddettir. Ayrı evlerde yaşayan eski eşler arasındaki şiddet de bu kapsama girer. m.2/ç ise kadına yönelik şiddeti, kadınlara yalnızca kadın oldukları için uygulanan veya kadınları etkileyen cinsiyete dayalı ayrımcılık ile kadının insan hakları ihlaline yol açan her türlü tutum ve davranış olarak tanımlar.

Şiddet mağduru kimdir?

m.2/e'ye göre şiddet mağduru, şiddet olarak tanımlanan tutum ve davranışlara doğrudan ya da dolaylı olarak maruz kalan veya kalma tehlikesi bulunan kişi ile şiddetten etkilenen veya etkilenme tehlikesi bulunan kişilerdir. Evde annesine şiddet uygulandığına tanık olan çocuk, doğrudan şiddete uğramasa da bu tanım gereği şiddet mağdurudur.

Herkes ihbar edebilir

m.7'ye göre şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin varlığı hâlinde herkes bu durumu resmî makam veya mercilere ihbar edebilir. İhbarı alan kamu görevlileri, Kanun kapsamındaki görevlerini gecikmeksizin yerine getirmek ve uygulanması gereken diğer tedbirlere ilişkin olarak yetkilileri haberdar etmekle yükümlüdür. Komşular, akrabalar, öğretmenler ve sağlık çalışanları da bu yolla şiddeti bildirebilir.

Masrafsız başvuru

m.20'ye göre bu Kanun kapsamındaki başvurular ile verilen kararların icra ve infazı için yapılan işlemlerden yargılama giderleri, harç, posta gideri ve benzeri hiçbir ad altında masraf alınmaz. Mağdurun ekonomik durumu, korunma talebinde bulunmasının önünde engel oluşturmaz.

Örnek senaryo

Bir kadın, iki yıl önce ayrıldığı eski sevgilisinin sürekli mesaj atmasından, işyerinin önünde beklemesinden ve kendisini tehdit etmesinden şikâyetçidir. Aralarında evlilik veya ortak hane yoktur. Kadın, 6284 sayılı Kanun kapsamında ısrarlı takip mağduru olarak koruma talep eder ve herhangi bir masraf ödemeden kendisine yaklaşmama ve iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme tedbirlerinin verilmesini ister.

Sık yapılan hatalar

• Kanunun yalnızca evli kadınları koruduğunu sanmak.
• Fiziksel darp olmadıkça şiddet sayılmayacağını düşünmek.
• Koruma talebi için harç veya avukatlık ücreti ödemek gerektiğini varsaymak.
• Şiddete tanık olan çocukların da mağdur sayıldığını göz ardı etmek.