Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişileri korumak için hızlı ve delil aranmaksızın uygulanabilen tedbirler öngörür. Uygulamadaki yaygın adı "uzaklaştırma kararı"dır.

İki tür tedbir

Koruyucu tedbir kararları: Korunan kişiye yöneliktir. Barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım, rehberlik ve danışmanlık hizmeti, geçici koruma altına alınma, kreş imkânı gibi tedbirleri kapsar. Bu tedbirler kural olarak mülki amir tarafından alınır; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri de karar verebilir.

Önleyici tedbir kararları: Şiddet uygulayana yöneliktir ve kural olarak hâkim tarafından verilir:

• Şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması
• Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsisi
• Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması
• Çocuklarla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde kurulması veya sınırlandırılması
• Korunan kişinin eşyalarına zarar vermemesi
• İletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi
• Silah teslimi, alkol veya uyuşturucu kullanmaması
• Sağlık kuruluşunda muayene veya tedavi

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, belirli önleyici tedbirler kolluk amiri tarafından da alınabilir; karar en geç kanunda öngörülen süre içinde hâkimin onayına sunulur.

Delil aranmaması

Kanunun en belirleyici özelliği budur: tedbir kararı verilebilmesi için delil veya belge aranmaz. Şiddet veya şiddet tehlikesinin varlığı hâlinde, korunan kişinin beyanı esas alınarak gecikmeksizin karar verilir.

Bu kural, koruma ihtiyacının aciliyetinden kaynaklanır. Tedbirin haksız olduğunu düşünen taraf, karara itiraz yoluna başvurabilir.

Başvuru yolları

• Aile mahkemesine doğrudan başvuru
• Kolluk birimlerine (polis/jandarma) başvuru
• Mülki amire (valilik/kaymakamlık) başvuru
• Cumhuriyet başsavcılığına başvuru

Şiddet mağduru dışında, şiddete tanık olan veya durumu öğrenen herkes ihbarda bulunabilir.

Süre ve uzatma

Tedbir kararları belirli bir süre için verilir. Süre sonunda şiddet veya şiddet tehlikesi devam ediyorsa, talep üzerine veya resen tedbirin süresinin uzatılmasına ya da değiştirilmesine karar verilebilir.

Tedbire aykırılık: zorlama hapsi

Tedbir kararının gereklerine aykırı davranılması hâlinde, fiil başka bir suç oluştursa bile ayrıca zorlama hapsine hükmedilir. Aykırılığın tekrarı hâlinde süre artırılabilir.

Bu nedenle tedbir kararına aykırılık her defasında tutanakla tespit ettirilmeli ve ilgili makama bildirilmelidir.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Karar örneğinin korunan kişide bulundurulması.
• Aykırılık hâlinde kolluğa derhâl bildirim yapılması ve tutanak tutturulması.
• İletişim yoluyla rahatsız etmede mesaj, arama kaydı ve ekran görüntülerinin saklanması.
• Çocukla kişisel ilişki düzenlemesinin tedbirle uyumlu olmasına dikkat edilmesi.
• Boşanma davası varsa, tedbir kararının dosyaya sunulması.

Örnek senaryo

Eşinin tehditleri nedeniyle korkan kişi, kolluğa başvurur. Gecikmesinde sakınca bulunduğundan kolluk amiri önleyici tedbir alır ve karar hâkim onayına sunulur. Hâkim, şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılmasına ve korunan kişiye yaklaşmamasına karar verir. Karara aykırı davranış üzerine tutanak tutulur ve zorlama hapsi gündeme gelir.

Sık yapılan hatalar

• Tedbir için delil toplanması gerektiğini düşünüp başvuruyu geciktirmek.
• Tedbir kararına aykırılığı tutanakla tespit ettirmemek.
• Kararın süresinin bitimini takip etmeyip uzatma talebinde bulunmamak.
• Karar örneğini yanında bulundurmamak.
• Tedbir kararını boşanma dosyasına sunmayı unutmak.