Ziynet Eşyası Davası

Boşanma sürecinde en çok uyuşmazlık çıkan konulardan biri, evlilik sırasında takılan ziynet eşyasıdır. Tartışma genellikle iki noktada düğümlenir: eşyanın kime ait olduğu ve hâlen kimin elinde bulunduğu.

Ziynet eşyası kime aittir?

Yerleşik uygulamaya göre düğünde takılan ziynet eşyası, kime takıldığına bakılmaksızın kadına ait kabul edilir. Damada takılan takılar bakımından ise değerlendirme farklılaşabilir; erkeğe özgü nitelikteki eşyanın (ör. erkek kol saati, damat bileziği) ona ait sayılacağı yönündeki uygulama dikkate alınır.

Bu kabul bir karinedir. Aksini iddia eden taraf, eşyanın kendisine ait olduğunu veya rızayla kendisine bağışlandığını ispatla yükümlüdür.

Talebin hukuki niteliği

Ziynet alacağı, mal rejiminin tasfiyesinden bağımsız bir taleptir. Kadın:

• Eşyanın aynen iadesini,
• Bu mümkün değilse bedelinin ödenmesini

talep edebilir. Uygulamada talep genellikle "öncelikle aynen iade, mümkün olmazsa bedel" şeklinde kademeli olarak ileri sürülür. Bedel talebinde, değerlendirme anı ve altın fiyatındaki değişim gündeme geleceğinden talebin kademeli kurulması önem taşır.

İspat yükü ve deliller

İspat yükü, ziynetin karşı tarafta kaldığını iddia eden taraftadır. Kullanılabilecek deliller:

• Düğün video kaydı ve fotoğraflar: Takılan eşyanın türünü ve miktarını göstermesi bakımından en güçlü delillerdendir.
• Tanık anlatımları: Düğüne katılan, takı merasimini gören kişiler.
• Kuyumcu faturaları ve satın alma belgeleri.
• Bozdurma veya satış kayıtları: Ziynetin bozdurulup ortak ihtiyaç için harcandığı savunmasında bu kayıtlar önem kazanır.
• Banka kayıtları: Bozdurulan tutarın hangi hesaba geçtiği ve nerede kullanıldığı.

Ziynetin rızayla ve karşılıksız olarak erkeğe veya ailesine verildiği savunması ileri sürülürse, bunu savunan taraf ispatlamak zorundadır. Ortak ihtiyaçlar için harcandığı savunmasında ise, harcamanın kadının rızasıyla ve onun yararına yapıldığının ortaya konması beklenir.

Dava usulü

• Görevli mahkeme: Aile mahkemesidir.
• Talep şekli: Boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebileceği gibi ayrı dava olarak da açılabilir.
• Talep sonucunun belirlenmesi: Ziynet kalemleri tek tek (tür, adet, gram, ayar) gösterilmelidir. "Bir miktar altın" gibi belirsiz talepler, harç ve ıslah bakımından sorun yaratır.
• Miktarın dava açılırken tam olarak belirlenemediği hâllerde izlenecek usul, güncel mevzuata göre belirlenmelidir. Bu konuda dayanak olan HMK m.107, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırıldığından, talep sonucunun kurgusu yürürlükteki hükümlere göre yapılmalıdır.

Örnek senaryo

Boşanma davası sırasında kadın, düğünde takılan bilezik ve altınların evden ayrılırken alınmasına izin verilmediğini ileri sürerek iade, mümkün olmazsa bedel talebinde bulunur. Dosyaya düğün video kaydını, iki tanığın beyanını ve kuyumcu faturalarını sunar. Karşı taraf, altınların ortak konut alımında kullanıldığını savunur ancak bozdurma ve ödeme kayıtlarını sunamaz. Mahkeme, ziynetin kadına ait olduğu karinesinden hareketle talebi değerlendirir.

Sık yapılan hatalar

• Ziynet kalemlerini tür, adet ve gram olarak ayrı ayrı göstermemek.
• Yalnızca bedel talep edip aynen iade talebini hiç ileri sürmemek.
• Düğün kaydı ve fotoğrafları delil olarak sunmayı ihmal etmek.
• Ziynetin bozdurulduğu savunmasında ödeme ve harcama kayıtlarını dosyaya koymamak.
• Talebi mal rejimi tasfiyesi içinde eritip ayrı bir alacak olduğunu gözden kaçırmak.