Patentte yıllık ücretin ödenmemesi ve telafi ücretiyle yeniden geçerlilik (SMK m.101)

Bir patentin korunma süresi boyunca geçerliliğini sürdürebilmesi, düzenli olarak yıllık ücret ödenmesine bağlıdır. Bu sistemin işleyişi ve olası aksaklıkların sonuçları SMK m.101'de düzenlenir.

Sabit ve uzatılamaz koruma süreleri

SMK m.101/1 net bir kural koyar: başvuru tarihinden başlamak üzere, patentin koruma süresi yirmi yıl, faydalı modelin koruma süresi on yıldır. Önemli bir ek: bu süreler uzatılamaz. Bu, tasarım korumasından (beş+yirmi beş yıla uzatılabilir) farklı olarak, patent ve faydalı model korumasının kesin ve sabit bir süreyle sınırlı olduğunu gösterir.

Yıllık ücret ödeme takvimi

m.101/2 uyarınca, patent başvurusu veya patentin korunması için gerekli yıllık ücretler, koruma süresi boyunca, başvuru tarihinden itibaren ikinci yılın sona erdiği tarihte ve devam eden her yıl vadesinde ödenir. Vade tarihi, başvuru tarihine tekabül eden ay ve gündür.

Vadesinde ödenmeyen ücretin ek süre ile ödenmesi

m.101/3, bir esneklik tanır: yıllık ücretler vadesinde ödenmezse, ek ücretle birlikte vadeyi takip eden altı ay içinde de ödenebilir. Bu, tek seferlik bir gecikmenin hemen hak kaybına yol açmadığını gösterir.

Patent hakkının sona ermesi ve telafi ücretiyle yeniden geçerlilik

m.101/4, bu altı aylık ek sürenin de kaçırılması hâlindeki sonucu düzenler: patent hakkı bu ücretin vade tarihi itibarıyla sona erer, bu durum bildirilir ve Bültende yayımlanır. Ancak burada da bir son şans tanınır: patent hakkının sona erdiğine ilişkin bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde telafi ücretinin ödenmesi hâlinde patent hakkı, ücretin ödendiği tarih itibarıyla yeniden geçerlilik kazanır.

Bildirimin kendisi de bir süreye bağlıdır: en geç patent hakkının sona erdiği vade tarihinden başlayan bir yıllık sürenin bitimine kadar yapılmalıdır.

Yeniden geçerliliğin üçüncü kişi haklarına etkisi

m.101/5, önemli bir denge kuralı içerir: patentin yeniden geçerlilik kazanması, patent hakkının sona ermesi sonucunda hak kazanmış üçüncü kişilerin kazanılmış haklarını etkilemez. Bu, patentin geçici olarak sona erdiği dönemde, buluşu serbestçe kullanmaya başlamış üçüncü kişilerin, patentin yeniden geçerlilik kazanmasıyla mağdur edilmeyeceğini gösterir. Bu kişilerin hakları ve kapsamı, mahkeme tarafından belirlenir.

Örnek senaryo

Bir patent sahibi, yıllık ücretini vadesinde ödemeyi unutmuştur ve altı aylık ek süreyi de kaçırmıştır; bu nedenle patent hakkı sona ermiştir. Bu sona erme bildiriminden itibaren iki ay içinde, patent sahibi telafi ücretini öder ve patent hakkı yeniden geçerlilik kazanır. Ancak bu arada, patentin sona erdiği dönemde buluşu kullanmaya başlamış bir üçüncü kişinin kazanılmış hakları, bu yeniden geçerlilikten etkilenmez.

Sık yapılan hatalar

• Patent koruma süresinin uzatılabileceğini sanmak. m.101/1 uyarınca bu süreler kesin ve uzatılamaz.
• Yıllık ücretin bir kez kaçırılmasının patenti hemen sona erdireceğini düşünmek. Altı aylık ek ödeme süresi ve ardından telafi ücreti imkânı bulunur.
• Yeniden geçerlilik kazanmanın, o dönemde buluşu kullanmaya başlamış üçüncü kişilerin haklarını ortadan kaldıracağını sanmak. m.101/5 bu hakları açıkça korur.
• Telafi ücreti ödeme süresinin sınırsız olduğunu düşünmek. Bu süre, sona erme bildiriminden itibaren iki ayla sınırlıdır.