Temyiz süresi hesaplama: iki haftalık süre ve hangi kararlar temyiz edilemez (HMK m.361-362)

Temyiz süresi, bölge adliye mahkemesi (istinaf) kararına karşı Yargıtaya başvurmak için tanınan süredir. İstinaf süresi gibi kesin bir süredir ve genel süre hesaplama kurallarına tabidir. Düzenleme HMK m.361-362'dedir.

Sürenin uzunluğu ve kapsamı (m.361/1)

Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlar ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir. "Temyizi kabil" ifadesi önemlidir: her bölge adliye mahkemesi kararı temyiz edilebilir değildir (bkz. m.362).

Haklı çıkan tarafın temyiz hakkı (m.361/2)

Davada haklı çıkmış olan taraf da, hukuki yararı bulunmak şartıyla temyiz yoluna başvurabilir. Bu, uygulamada sık karşılaşılmayan ama önemli bir imkândır: örneğin davası kabul edilen taraf, kararın gerekçesindeki bir tespite (ör. kendi aleyhine bir kusur oranı belirlemesine) karşı, bu tespitin ileride başka bir uyuşmazlıkta aleyhine kullanılabileceğini gösteren bir hukuki yararı varsa temyiz edebilir.

Temyiz edilemeyen kararlar (m.362/1)

Kanun, bazı bölge adliye mahkemesi kararlarını temyiz yolu dışında tutar. Parasal/miktara bağlı sınırlamalar dışında, niteliği gereği temyiz edilemeyen başlıca karar türleri:

• Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlar (m.362/1-ç),
• Görev ve yetki hakkında verilen kararlar ile yargı yeri belirlenmesine ilişkin kararlar (m.362/1-c),
• Geçici hukuki korumalar (ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz vb.) hakkında verilen kararlar (m.362/1-f),
• Soybağına ilişkin sonuçlar doğuranlar hariç, nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalarla ilgili kararlar (m.362/1-d),
• Davayı görmeye hukuki veya fiilî engeli çıkan hâkimin bulunduğu davanın başka mahkemeye nakline ilişkin kararlar (m.362/1-e).

Bunlara ek olarak, kanunda belirtilen parasal/miktar sınırının altında kalan davalara ilişkin kararlar da temyiz edilemez; bu sınır düzenli olarak güncellendiğinden, güncel tutar başvuru öncesi mevzuattan teyit edilmelidir.

Sürenin hesaplanması (m.91-93)

Temyiz süresi de genel kurallara tabidir: tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar (m.91), hafta esasına göre karşılık gelen günün tatil saatinde biter (m.92/2), son gün resmî tatile denk gelirse süre takip eden ilk iş günü biter (m.93/1). Süre kesindir (m.94/1); kaçırılması hâlinde eski hâle getirme talebi (m.95-96) dışında bir çare kalmaz.

Örnek senaryo

M'nin davasında bölge adliye mahkemesi kararı cuma günü tebliğ edilmiştir; karar, kesinlik sınırının üzerinde bir alacağa ilişkindir ve niteliği itibarıyla temyiz kanalı kapalı olan kararlardan (çekişmesiz yargı, geçici hukuki koruma vb.) değildir.

1. Temyiz yolu açık mı? Karar, m.362'deki istisnalardan hiçbirine girmiyor; kesinlik sınırının üzerinde olduğundan temyiz edilebilir.
2. Süre başlangıcı. Tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre işlemeye başlar (m.361/1).
3. Hesap. Süre, ikinci haftanın cuma günü tatil saatinde dolar (m.92/2).
4. Tatile denk gelme. Son gün resmî tatile rastlarsa, süre takip eden ilk iş günü sonuna kadar uzar (m.93/1).
5. Haklı çıkan taraf. M davasında kısmen haklı çıkmışsa ve kararın bir bölümünde hukuki yararı varsa, kendisi de temyiz yoluna başvurabilir (m.361/2).
6. Sonuç. M, süresinde ve usulüne uygun dilekçeyle Yargıtaya başvurur.

Sık yapılan hatalar

• Her bölge adliye mahkemesi kararının temyiz edilebileceğini sanmak. m.362'deki istisnalar dikkatle kontrol edilmelidir.
• Güncel parasal sınırı kontrol etmeden temyiz yoluna başvurmak. Bu sınır periyodik olarak güncellenir; başvuru öncesi güncel tutar teyit edilmelidir.
• Davasında haklı çıkan tarafın temyiz edemeyeceğini varsaymak. m.361/2 hukuki yarar şartıyla bunu mümkün kılar.
• Tebliğ gününü süreye dahil etmek. Hesap tebliğden sonraki günden başlar.
• Son günün resmî tatile denk gelmesini gözden kaçırmak. m.93/1 süreyi bir sonraki iş gününe erteler.
• Çekişmesiz yargı kararlarına karşı temyiz dilekçesi hazırlamak. m.362/1-ç bu yolu kapatır.
• Geçici hukuki koruma kararlarını (tedbir/haciz) temyiz etmeye çalışmak. m.362/1-f bunu engeller.
• Kesin süreyi kaçırınca doğrudan pes etmek. Elde olmayan sebep varsa eski hâle getirme (m.95-96) değerlendirilmelidir.