AYM süresiz nafakayı iptal etti: Ne değişti, ne zaman yürürlüğe girer?

Anayasa Mahkemesi, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe bağlanan yoksulluk nafakasının süresiz olmasına ilişkin kuralı iptal etti. 4 Haziran 2026 tarihli karar (E.2025/156, K.2026/131), 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. İptal hükmü hemen değil, dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek.

Karar kamuoyunda "ömür boyu nafaka kalktı" diye konuşuluyor; ancak kararın kapsamı daha sınırlı. Aşağıda neyin iptal edildiğini, neyin değişmediğini ve mevcut nafakaların durumunu adım adım anlatıyoruz.

Neyin iptal edildi?

İptal edilen, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki "süresiz olarak" ibaresidir. Madde bugün şöyledir:

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.

Başvuru, Antalya 12. Aile Mahkemesi tarafından itiraz yoluyla yapıldı. Mahkeme ibarenin Anayasa'ya aykırı olduğuna oyçokluğuyla karar verdi; üç üye karşı oy kullandı, bir üye ise karara farklı gerekçeyle katıldı.

Mahkeme neden iptal etti?

Kararın gerekçesinde öne çıkan noktalar şunlar:

• Kural, nafakanın evliliğin süresi, eşlerin yaşı, sağlık durumu, ekonomik ve sosyal durumları ve çalışma hayatına katılma imkânı gözetilmeden ömür boyu sürebilmesine yol açıyor.
• Uygulamada ibare emredici yorumlandı; hâkimin nafakayı belli bir süreyle sınırlandıramadığı kabul edildi. Anayasa Mahkemesi bu yaklaşıma örnek olarak Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin E.2016/8859, K.2017/14407 sayılı kararını gösterdi.
• Bu durum, nafaka yükümlüsünün maddi ve manevi varlığı bakımından ölçüsüz bir yük oluşturuyor ve devletin çatışan menfaatler arasında adil denge kurma yükümlülüğüyle bağdaşmıyor.
• Mahkemeye göre yoksulluk nafakası kural olarak durumun gerektirdiği ölçüde belirli bir süreyle sınırlandırılabilmeli; bunu gerektiren hâllerde daha uzun süre verilebilmeli. Hâkimin süreyi somut olaya göre belirleyebileceği açık ve öngörülebilir bir çerçeve kanunla kurulmalı.

Sonuçta kural Anayasa'nın 2., 5. ve 17. maddelerine aykırı bulundu. Anayasa Mahkemesi 2012'deki bir kararında (E.2011/136, K.2012/72) aynı ibareyi Anayasa'ya aykırı bulmamıştı; yeni kararla bu değerlendirmeden dönülmüş oldu.

Ne zaman yürürlüğe girecek?

Mahkeme, iptalin doğuracağı hukuki boşluğu dikkate alarak Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca iptal hükmünün kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine oybirliğiyle karar verdi. Karar 30 Eylül 2026'da yayımlandığı için iptal hükmü 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek.

Bu dokuz ay, kanun koyucuya yeni bir düzenleme yapması için tanınmış süredir. O tarihe kadar TMK m.175 bugünkü hâliyle yürürlükte kalır ve mahkemeler bu hükmü uygulamaya devam eder.

Ne değişmedi?

• Yoksulluk nafakası kurumu kalkmadı. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş nafaka isteyebilir.
• Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz kuralı (m.175/2) yerinde duruyor.
• Tedbir nafakası ve iştirak nafakası bu kararın konusu değil.
• TMK m.176 değişmedi: irat biçimindeki nafaka alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır. Tarafların malî durumunun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafakanın artırılması ya da azaltılması istenebilir.

Mevcut nafakalar ne olacak?

Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca iptal kararları geriye yürümez. Bu nedenle kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez ve ödeme yükümlülüğü devam eder. Mevcut bir nafakanın kaldırılması veya azaltılması için TMK m.176'daki şartlara dayanılarak dava açılması gerekir. Bu davalarda iptal kararının nasıl bir etki yaratacağı, çıkarılacak yeni kanun ve yerleşecek yargı uygulamasıyla netleşecektir. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi için nafaka artırım ve azaltım davası rehberimize bakabilirsiniz.

Örnek senaryo

Ekim 2026'da boşanan ve yoksulluğa düşecek olan eş, yoksulluk nafakası talep ediyor. Dava 30 Haziran 2027'den önce karara bağlanırsa mahkeme TMK m.175'in bugünkü metnini uygular. Karar bu tarihten sonra verilecekse, o güne kadar yürürlüğe girmiş yeni bir kanun hükmü varsa o uygulanır. Böyle bir düzenleme yapılmamışsa madde "süresiz olarak" ibaresi olmadan uygulanacağından, nafakanın süresi konusu hâkimin somut olaya ilişkin değerlendirmesine kalacaktır. Her iki durumda da talep, kusur ve yoksulluk şartları bakımından ayrıca incelenir.

Sık yapılan hatalar

• "Nafaka kalktı, artık ödemem" demek. İptal hükmü 30 Haziran 2027'ye kadar yürürlüğe girmez; o tarihten sonra da kesinleşmiş kararlar kendiliğinden sona ermez. Ödenmeyen nafaka icra takibine ve nafaka borcunun ödenmemesine bağlı yaptırımlara konu olabilir.
• Kararı tüm nafaka türlerine uygulamak. Karar yalnızca yoksulluk nafakasındaki süresizlik ibaresiyle ilgilidir; çocuklar için ödenen iştirak nafakası ve dava sürerken bağlanan tedbir nafakası kararın konusu değildir.
• Yeni kanunun içeriğini bugünden kesin kabul etmek. Basında nafakaya süre sınırı getirilmesine ilişkin çeşitli modeller konuşuluyor; hangi kuralın uygulanacağı ancak kanun Resmî Gazete'de yayımlandığında belli olur.

Avukatlar için pratik notlar

Görülmekte olan boşanma dosyalarında yoksulluk nafakası talebi ve savunması hazırlanırken, kararın gerekçesinde sayılan ölçütler (evliliğin süresi, eşlerin yaşı ve sağlığı, çalışma imkânı, ekonomik ihtiyaçlar) şimdiden delillendirilebilir. Nafaka türleri ve talep süreci için nafaka türleri ve talep süreci, boşanma dosyasının genel akışı için çekişmeli boşanma davası süreci rehberlerimize göz atabilirsiniz.