Grev ve lokavt sırasında çalışmak zorunda olan işçiler (6356 m.65)

Grevde bile durmaması gereken işler

Grev, işyerinde çalışmanın durması demektir. Ancak bazı işlerin durması, işyerinin kalıcı zarar görmesine, makinelerin bozulmasına, hammaddelerin çürümesine veya hayvanların ölmesine yol açabilir. 6356 sayılı Kanun m.65, grevin amacını aşan bu tür zararları önlemek için grev ve lokavt sırasında çalışmak zorunda olan işçileri düzenler.

Kapsam: üretim ve satış değil, koruma

m.65/1'e göre hiçbir surette üretim veya satışa yönelik olmamak kaydıyla, niteliği bakımından sürekli olmasında teknik zorunluluk bulunan işlerde faaliyetin devamlılığını veya işyeri güvenliğini, makine ve demirbaş eşyalarının, gereçlerinin, hammadde, yarı mamul ve mamul maddelerin bozulmamasını ya da hayvan ve bitkilerin korunmasını sağlayacak sayıda işçi, kanuni grev ve lokavt sırasında çalışmak, işveren de bunları çalıştırmak zorundadır. Buradaki temel ölçüt, çalışmanın yalnızca koruma amacı taşımasıdır. Bu işçiler aracılığıyla üretim veya satış yapılması, grevin etkisini ortadan kaldıracağı için yasaktır.

Belirleme usulü: işverenin ilanı

m.65/2'ye göre grev ve lokavt dışında kalacak işçilerin niteliği, sayısı ve yedekleri, işveren veya işveren vekili tarafından toplu görüşmenin başlamasından itibaren altı iş günü içinde işyerinde yazı ile ilan edilir ve bu ilanın bir örneği taraf işçi sendikasına tebliğ edilir. Yedeklerin de belirlenmesi, asıl işçilerin hastalık veya izin gibi nedenlerle çalışamaması hâlinde boşluk oluşmasını önler.

Sendikanın itirazı

Aynı fıkraya göre tebliğden itibaren altı iş günü içinde işçi sendikası mahkemeye itirazda bulunmazsa ilan hükümleri kesinleşir. İtiraz hâlinde mahkeme altı iş günü içinde kesin olarak karar verir. Sendika, örneğin ilan edilen işçi sayısının koruma amacını aşıp üretimi sürdürmeye yetecek düzeyde olduğunu ileri sürerek itiraz edebilir.

Süresinde tespit yapılmazsa

m.65/3'e göre grev ve lokavta katılamayacak işçiler her ne sebeple olursa olsun kanuni süre içinde tespit edilmemiş ise işveren veya işçi sendikası, çalışacak işçi sayısının tespitini süre geçtikten sonra da görevli makamdan isteyebilir. Görevli makam bu tespiti en kısa zamanda yaparak taraflara tebliğ eder; gerekli hâllerde resen tespitte bulunabilir. Görevli makamın tespitine karşı taraflardan her biri mahkemeye altı iş günü içinde itiraz edebilir ve mahkeme altı iş günü içinde kesin olarak karar verir.

Örnek senaryo

Bir süt işleme tesisinde toplu görüşmeler başlar. İşveren altı iş günü içinde soğutma tanklarının bakımı, kazan dairesi güvenliği ve çiftlikteki hayvanların bakımı için çalışacak işçilerin nitelik ve sayılarını, yedekleriyle birlikte işyerinde ilan eder ve sendikaya tebliğ eder. Sendika, ilan edilen sayının paketleme hattını da çalıştırmaya yetecek kadar yüksek olduğunu düşünerek altı iş günü içinde mahkemeye itiraz eder. Mahkeme, üretime yönelik kısmı çıkararak kesin karar verir.

Sık yapılan hatalar

• Grev sırasında çalışacak işçileri üretimi sürdürmek için kullanmak.
• İlanı toplu görüşmenin başlamasından itibaren altı iş günü içinde yapmamak.
• Yedek işçileri belirlemeyi unutmak.
• Sendikanın altı iş günlük itiraz süresini kaçırması ve ilanın kesinleşmesi.