Sendika yöneticisi olan işçinin iş sözleşmesi ne olur? (6356 m.23)

Yöneticilik ve iş sözleşmesi

Sendika veya konfederasyon yönetim kuruluna seçilen işçi, çoğu zaman işyerindeki işini yürütemez; sendikal görevine tam zamanlı olarak geçer. 6356 sayılı Kanun m.23, bu durumda işçinin iş sözleşmesine ne olacağını düzenler. Amaç, işçinin sendikal görev üstlendiği için işini ve kıdemini kaybetmesini önlemektir.

Kural: sözleşme askıda kalır

m.23/1'e göre işçi kuruluşunda yönetici olduğu için çalıştığı işyerinden ayrılan işçinin iş sözleşmesi askıda kalır. Askı süresince işçi çalışmaz, işveren de ücret ödemez; ancak sözleşme sona ermiş sayılmaz. Böylece işçi, yöneticilik görevi bittiğinde eski işyerine dönme imkânını korur.

Dilerse fesih ve kıdem tazminatı

Yönetici, askı yerine sözleşmesini sona erdirmeyi de seçebilir. m.23/1'e göre yönetici dilerse işten ayrıldığı tarihte iş sözleşmesini bildirim süresine uymaksızın veya sözleşme süresinin bitimini beklemeksizin fesheder ve kıdem tazminatına hak kazanır. Yönetici, yöneticilik süresi içerisinde iş sözleşmesini feshederse kıdem tazminatı fesih tarihindeki emsal ücret üzerinden hesaplanır. Bu kural, uzun süren yöneticilik döneminde tazminatın eski ücretle hesaplanmasının doğuracağı kaybı önler.

Görev bitince işe dönüş

m.23/2, askıdaki sözleşmenin yeniden işlemeye başlamasını düzenler. Sendikanın tüzel kişiliğinin sona ermesi, seçime girmemek, yeniden seçilmemek veya kendi isteği ile çekilmek suretiyle görevi sona eren yönetici, sona erme tarihinden itibaren bir ay içinde ayrıldığı işyerinde işe başlatılmak üzere işverene başvurabilir. İşveren, talep tarihinden itibaren bir ay içinde bu kişileri o andaki şartlarla eski işlerine veya eski işlerine uygun bir diğer işe başlatmak zorundadır.

İşe başlatmamanın sonucu

Bu kişiler süresi içinde işe başlatılmadığı takdirde, iş sözleşmeleri işverence feshedilmiş sayılır. Bu durumda işçi, işveren feshine bağlanan kıdem tazminatı gibi hakları talep edebilir. Kanun, işverenin sessiz kalarak işçiyi belirsizlik içinde bırakmasını bu şekilde önler.

Diğer sebeplerle görevin sona ermesi

m.23/3'e göre yukarıda sayılan nedenler dışında yöneticilik görevi sona eren sendika yöneticisine ise başvuruları hâlinde işveren tarafından kıdem tazminatı ödenir. Ödenecek tazminatın hesabında işyerinde çalışılmış süreler göz önünde bulundurulur ve fesih anında emsalleri için geçerli olan ücret ve diğer hakları esas alınır. İşçinin iş kanunlarından doğan hakları saklıdır.

Örnek senaryo

Bir fabrikada çalışan işçi, sendika genel merkez yönetim kuruluna seçilir ve işyerinden ayrılır; iş sözleşmesi askıya alınır. Birkaç yıl sonra yapılan genel kurulda yeniden seçilmez. İşçi, görevinin sona erdiği tarihten itibaren bir ay içinde fabrikaya yazılı başvuru yapar. İşveren bir ay içinde onu eski işine veya uygun bir işe başlatmalıdır. Başlatmazsa sözleşme işverence feshedilmiş sayılır ve işçi, çalıştığı süreler için kıdem tazminatını talep eder.

Sık yapılan hatalar

• Sendika yöneticisi seçilen işçinin sözleşmesinin kendiliğinden sona erdiğini sanmak.
• Görev bittikten sonra bir aylık başvuru süresini kaçırmak.
• Başvuruyu ispatlanabilir biçimde, yazılı olarak yapmamak.
• Yöneticilik sırasında yapılan fesihte kıdem tazminatını eski ücretle hesaplamak; emsal ücret esas alınır.