İş davalarında zorunlu arabuluculuk: kapsam, süreler ve dava şartı

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesine göre, kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleriyle açılan davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Kapsam

Zorunlu arabuluculuk kapsamına giren başlıca talepler:

• Kıdem ve ihbar tazminatı,
• Ücret, fazla çalışma, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin ücreti alacakları,
• İşe iade talepleri,
• İşverenin işçiden olan alacak ve tazminat talepleri.

Kapsam dışında kalanlar: İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları.

Başvuru ve süreç

1. Başvuru, karşı tarafın veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.
2. Büro, arabulucuyu görevlendirir.
3. Arabulucu başvuruyu, görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en fazla bir hafta uzatılabilir.
4. Süreç sonunda anlaşma veya anlaşamama son tutanağı düzenlenir.

Dava açma

• Anlaşamama hâlinde dava dilekçesine son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği eklenir.
• Tutanak eklenmezse mahkeme, bir haftalık kesin süre vererek eksikliğin tamamlanmasını ister; tamamlanmazsa dava usulden reddedilir.
• Arabulucuya başvurmadan açılan dava ise doğrudan dava şartı yokluğundan reddedilir.

İşe iade taleplerinde süre

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Arabuluculuk faaliyetinin anlaşmazlıkla sonuçlanması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir (İş K. m.20).

Örnek senaryo

İşten çıkarılan işçi kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai alacaklarını talep etmek istemektedir. Avukatı önce arabuluculuk bürosuna başvurur; taraflar anlaşamaz ve son tutanak düzenlenir. Dava dilekçesine son tutanağın aslı eklenerek iş mahkemesinde dava açılır.

Sık yapılan hatalar

• İşe iade için bir aylık başvuru süresini kaçırmak,
• Son tutanağı dava dilekçesine eklememek,
• İş kazası tazminat davasında gereksiz yere arabuluculuk sonucunu beklemek,
• Arabuluculukta anlaşılan kalemler için ayrıca dava açmak.

LexLawy'nin arabuluculuk son tutanak aracı, taraf ve sonuç bilgilerinden düzenli bir taslak hazırlar; taslak avukat ve arabulucu incelemesi içindir.