İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü

Görevlendirme yükümlülüğü

6331 sayılı Kanun m.6/1-a'ya göre işveren, mesleki risklerin önlenmesi ve korunma çalışmalarını da kapsayacak şekilde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirir. On ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde bunlara ek olarak diğer sağlık personeli de görevlendirilir. Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerlerinde ise diğer sağlık personeli görevlendirilmesi zorunlu değildir (m.6/3).

Dışarıdan hizmet alma

Çalışanlar arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmuyorsa işveren bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) veya ÇASMER'lerden hizmet alarak yerine getirebilir. Kanun ayrıca belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması hâlinde, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak işverenin bu hizmeti kendisinin yerine getirmesine de imkân tanır. Görevlendirme süresinin hesabında, mesleki eğitim ve yükseköğretim kapsamındaki öğrenci statüsündeki çırak ve stajyerler çalışan sayısına dâhil edilmez (m.6/4).

İşverenin destek yükümlülüğü

Görevlendirme tek başına yeterli değildir. m.6/1'e göre işveren, görevlendirdiği kişilerin veya hizmet aldığı kuruluşların görevlerini yerine getirmesi için araç, gereç, mekân ve zaman gibi bütün ihtiyaçlarını karşılar; sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlar ve onların yazılı olarak bildirdiği mevzuata uygun tedbirleri yerine getirir.

Mesleki bağımsızlık ve yazılı bildirim

m.8/1'e göre işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz; bu kişiler görevlerini etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içinde yürütür. m.8/2 uyarınca uzman ve hekim, işyerindeki eksiklik ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleri belirler ve işverene yazılı olarak bildirir. Eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesinden, tedbir ve tavsiyelerin yerine getirilmesinden işveren sorumludur.

Uzmanın ve hekimin sorumluluğu

m.8/3'e göre hizmet sunan kuruluşlar ile işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanları, hizmetlerin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı hizmet sundukları işverene karşı sorumludur. m.8/4 ise çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanan bir iş kazası ya da meslek hastalığında ihmali tespit edilen hekim veya uzmanın yetki belgesinin askıya alınacağını öngörür. m.8/5, tehlike sınıfına göre gereken uzmanlık belgesi sınıflarını da belirler: çok tehlikelide (A), tehlikelide en az (B), az tehlikelide en az (C) sınıfı.

Örnek senaryo

Tehlikeli sınıfta faaliyet gösteren bir işletme, bir OSGB'den iş güvenliği hizmeti almaktadır. Uzman, depo rafındaki sabitleme eksikliğini yazılı olarak işverene bildirmiş, işveren ise bu bildirimi uygulamaya koymamıştır. Rafın devrilmesiyle bir işçi yaralandığında, eksikliği yazılı bildiren uzmanın değil, tedbiri yerine getirmeyen işverenin sorumluluğu öne çıkar. Uzman eksikliği hiç tespit etmemiş olsaydı, ihmali nedeniyle işverene karşı sorumluluğu gündeme gelirdi.

Sık yapılan hatalar

• OSGB ile sözleşme yapmanın işverenin tüm İSG sorumluluğunu devrettiğini sanmak.
• Uzmanın yazılı bildirimlerini dosyalamamak ve takip etmemek.
• Tehlike sınıfına uygun belge sınıfı olmayan uzmanla çalışmak.
• Uzmana gerekli zaman ve imkânı tanımamak; bu da işverenin yükümlülüğüdür.