İSG'de işin durdurulması kararı ve iş mahkemesine itiraz (m.25)

Ne zaman iş durdurulur?

6331 sayılı Kanun m.25/1'e göre işyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde, bu tehlike giderilinceye kadar işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulur. Durdurmanın kapsamı belirlenirken hayati tehlikenin niteliği ve bu tehlikeden doğabilecek riskin etkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkate alınır. Kanun ayrıca çok tehlikeli sınıftaki maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerleri için ek bir durdurma sebebi öngörür.

Karar kimin tarafından verilir?

m.25/2'ye göre iş sağlığı ve güvenliği bakımından teftişe yetkili üç iş müfettişinden oluşan heyet, teftişe yetkili iş müfettişinin tespiti üzerine gerekli incelemeleri yaparak, tespit tarihinden itibaren iki gün içinde işin durdurulmasına karar verebilir. Tespit edilen husus acil müdahaleyi gerektiriyorsa, tespiti yapan müfettiş, heyet karar verinceye kadar geçerli olmak üzere işi kendisi durdurur.

Kararın uygulanması

m.25/3'e göre işin durdurulması kararı, ilgili mülki idare amirine ve işyeri dosyasının bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne bir gün içinde gönderilir ve mülki idare amiri tarafından kolluk kuvvetleri marifetiyle yirmi dört saat içinde yerine getirilir. Acil müdahale gerektiren durumlarda karar aynı gün yerine getirilir.

İtiraz yolu

m.25/4, işverene yargı yolunu açar. İşveren, kararın yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesinde itiraz edebilir. İtiraz, işin durdurulması kararının uygulanmasını etkilemez; yani mahkeme kararına kadar iş durmaya devam eder. Mahkeme itirazı öncelikle görüşür ve altı iş günü içinde karara bağlar. Mahkeme kararı kesindir.

İşin yeniden başlatılması

m.25/5'e göre işveren, işin durdurulmasını gerektiren hususların giderildiğini Bakanlığa yazılı olarak bildirirse, en geç yedi gün içinde işyerinde inceleme yapılarak talep sonuçlandırılır. Uygulamada itiraz yerine eksikliklerin hızla giderilip bu bildirimin yapılması çoğu zaman daha hızlı sonuç verir.

Çalışanların hakları ve cezai yaptırım

m.25/6 uyarınca işveren, işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle veya ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş vermekle yükümlüdür. m.25/8 ise işyerinde durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekillerine üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür.

Örnek senaryo

Bir iş müfettişi, bir fabrikadaki pres makinesinin güvenlik sensörünün devre dışı bırakıldığını tespit etmiş ve acil müdahale gerektiği için makinenin bulunduğu bölümde işi durdurmuştur. Karar aynı gün kolluk marifetiyle uygulanmıştır. İşveren kararı haksız bulsa da itiraz etmek yerine sensörü onartıp durumu Bakanlığa yazılı bildirmiş, yedi gün içinde yapılan incelemeyle iş yeniden başlamıştır. Bu süre içinde o bölümün işçilerine ücretleri ödenmiştir.

Sık yapılan hatalar

• İtirazın işi kendiliğinden yeniden başlatacağını sanmak.
• Altı iş günlük itiraz süresini takvim günü olarak hesaplamak.
• Durdurulan bölümde işçileri ücretsiz izne çıkarmak.
• Durdurulan işte gizlice çalışma yaptırmak; bu hapis cezası gerektiren bir suçtur.