Yıllık İzin Ücreti Alacağı Rehberi

Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenme hakkının karşılığıdır ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53 ila 60. maddelerinde düzenlenir. İzin hakkından vazgeçilemez. Kullanılmayan izin, kural olarak ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür.

İzne hak kazanma

İşçinin yıllık ücretli izne hak kazanabilmesi için, işyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de dâhil olmak üzere en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Niteliği itibarıyla bir yıldan az süren mevsimlik ve kampanya işlerinde çalışanlar hakkında bu hükümler uygulanmaz.

Aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde geçen süreler birlikte hesaplanır. İşyeri devrinde de işçinin kıdemi devam eder.

İzin süreleri

İş K. m.53'e göre izin süreleri hizmet süresine bağlıdır:

Hizmet süresi	En az izin süresi
1 yıl – 5 yıl (5 dâhil)	14 gün
5 yıldan fazla – 15 yıldan az	20 gün
15 yıl ve daha fazla	26 gün

Bu süreler asgaridir; sözleşmeyle artırılabilir. On sekiz yaşından küçük ve elli yaşından büyük işçilere verilecek izin yirmi günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışanların izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır.

İzin günleri hesabında hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz; bu günler izne eklenir.

İznin kullandırılması

• İzin, işveren tarafından bölünemez; bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere tarafların anlaşmasıyla en çok üçe bölünebilir.
• İşveren, izni işçinin talebine ve iş durumuna göre belirler; izin kurulu bulunan işyerlerinde kurulun görüşü alınır.
• İzin ücreti, izne başlamadan önce peşin ödenir veya avans olarak verilir.
• İşçi, yıllık izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalışamaz; çalıştığı tespit edilirse ödenen izin ücreti işveren tarafından geri alınabilir.

Sözleşme sona erdiğinde

İş K. m.59 uyarınca, sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde işçinin hak kazanıp kullanmadığı izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine ödenir. Bu alacakta zamanaşımı, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Hesaplamada çıplak brüt ücret esas alınır. Fazla çalışma ücreti, ikramiye, sosyal yardım gibi kalemler yıllık izin ücretinin hesabına dâhil edilmez. Bu yönüyle kıdem tazminatının hesabında kullanılan giydirilmiş ücretten ayrılır.

Örnek senaryo

Yedi yıldır aynı işverene bağlı çalışan işçinin sözleşmesi feshedilmiştir. İşçinin hizmet süresi beş yıldan fazla, on beş yıldan az olduğundan yıllık izin hakkı yılda en az yirmi gündür. İşveren son üç yıla ait izinleri kullandırmadığını gösteren bir izin defteri ibraz edememiştir. Bu durumda kullanılmayan izin süreleri, fesih tarihindeki çıplak brüt ücret üzerinden hesaplanarak işçiye ödenir.

Sık yapılan hatalar

• İzin ücretini giydirilmiş ücret üzerinden hesaplamak.
• Hafta tatili ve genel tatil günlerini izin süresinden saymak.
• Çalışma devam ederken kullanılmayan izin ücretini talep etmek.
• İzin kullandırıldığını gösteren imzalı izin belgesi veya defteri tutmamak.
• Zamanaşımını izin hakkının doğduğu yıla göre hesaplamak; süre fesih tarihinden işler.