AYM: Televizyonda işverenini eleştiren işçinin işten çıkarılması ifade özgürlüğünü ihlal etti

Anayasa Mahkemesi, yerel bir televizyon programında işyerindeki uygulamaları eleştirdiği için iş sözleşmesi feshedilen işçinin ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi. Birinci Bölümün 21 Nisan 2026 tarihli kararı (B. No: 2022/81264), 2 Ekim 2026 tarihli ve 33388 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Karar, işçinin işvereni hakkında kamuya açık konuşması nedeniyle yapılan fesihlerde mahkemelerin neyi, ne kadar ayrıntılı tartışması gerektiğini gösterdiği için hem işçi hem işveren vekilleri bakımından önem taşıyor.

Olay: Televizyon programı, disiplin soruşturması ve fesih

Başvurucu, bir büyükşehir belediyesinin şirketinde 2018 yılından itibaren işçi olarak çalışıyordu. Yerel bir televizyon kanalındaki programa konuk oldu. Karara göre programda, siyasi görüşü nedeniyle kendisine farklı davranıldığını, görev yerinin değiştirilmesini haksızlık olarak gördüğünü ve bu haksızlıklara sessiz kalmayacağını anlatan açıklamalar yaptı.

Belediyenin ilgili daire başkanlığının bildirimi üzerine şirket disiplin soruşturması başlattı ve yazılı savunma istedi. Şirket, açıklamaların kurum ve yöneticiler hakkında "uygunsuz ve karalayıcı" olduğunu, eleştiri amacını aştığını değerlendirdi. İş sözleşmesi, disiplin kurulu kararıyla 18 Mayıs 2021'de feshedildi. Dayanak, disiplin ceza cetvelindeki "sosyal medya ve benzeri yerlerde kurum ve idare aleyhine küçük düşürücü, onur kırıcı paylaşım ve söylemde bulunmak" fiiliydi.

Yargılama süreci: İş mahkemesi kabul etti, istinaf reddetti

İşçi, feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iade istemiyle dava açtı.

• İş mahkemesi davayı kabul etti. Mahkemeye göre konuşmalar hakaret ve sataşma niteliğinde değildi; işçi, işyerindeki düzene ilişkin düşünce ve eleştirilerini açıklamıştı. Davranış, İş Kanunu m.25 anlamında haklı neden ağırlığında olmadığı gibi m.18 bakımından da iş ilişkisinin devamını çekilmez kılmıyordu. İşverenin işletmesel menfaatinin zarar gördüğüne veya çalışma düzeninin bozulduğuna dair bir delil de yoktu.
• Bölge adliye mahkemesi bu kararı kaldırdı ve davayı reddetti. Gerekçesinde işçinin siyasi kimliğini öne çıkardığını, işyerinde yaşananları bir parti il teşkilatına aktardığını, dava yoluyla hak arama olanağı varken işverene savunma hakkı verilmeyen bir ortamda konuştuğunu belirtti ve feshi geçerli nedene dayalı saydı.

İşe iade davalarında bölge adliye mahkemesi kararı kesindir (İş Kanunu m.20/3). İşçi bunun üzerine bireysel başvuruda bulundu.

Anayasa Mahkemesi ne dedi?

Mahkeme, feshin temelinde işçinin açıklamaları bulunduğu için başvuruyu ifade özgürlüğü (Anayasa m.26) kapsamında inceledi. Belediyelerin kamu gücü kullanan kurumlar olması ve feshin belediyenin bildirimiyle başlayan soruşturmaya dayanması nedeniyle, işçi İş Kanunu'na tabi olsa da başvuru devletin negatif yükümlülükleri yönünden ele alındı.

Kararın öne çıkan tespitleri şöyle:

• İşçiler de ifade özgürlüğünden yararlanır. Bu güvence, yerine getirilen görevle bağlantılı olarak işçilerin işverenleri hakkındaki beyanlarını da kapsar. Buna karşılık işçi sadakat yükümlülüğü altındadır; dürüstlük ve ihtiyat kurallarına uygun davranmalıdır. İşverenin şeref ve itibarına saldırı fesih nedeni sayılabilir.
• Denge kurulmalıdır. Mahkemeler, işçinin ifade özgürlüğü ile işverenin şeref ve itibarının korunması hakkı arasında adil bir denge gözetmeli; açıklamaları bağlamından koparmadan, olayın bütünlüğü içinde değerlendirmelidir.
• İstinafın gerekçesi soyut kaldı. Bölge adliye mahkemesi, işçinin hangi somut sözleşme yükümlülüğünü ihlal ettiğini ve iş barışının nasıl bozulduğunu yeterince tespit etmedi; işverenin zarar gören işletme menfaatinin ne olduğunu açıklamadı. Açıklamaların niteliği, kullanıldığı bağlam ve muhtemel etkileri ayrıntılı biçimde incelenmedi.
• Feshin son çare olması ilkesi değerlendirilmedi. Mahkemeye göre temel hakkını kullanan işçinin, son çare olduğu gösterilmeden işten çıkarılması hem o işçi hem de diğer işçiler üzerinde caydırıcı etki doğurur. Daha hafif önlemlere başvurulmadan doğrudan feshin kaçınılmaz olduğu ortaya konulamadı.

Sonuçta müdahalenin zorlayıcı bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı gösterilemedi ve işçiye orantısız bir külfet yüklendiği kabul edildi. Mahkeme ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verdi (6216 sayılı Kanun m.50).

Karar neyi değiştirmiyor?

Mahkeme, işverenlerin işçilerden verimli çalışma ve önceden belirlenmiş nesnel kurallara bağlılık beklemesinin haklı olduğunu, iş ilişkisinin meşru nedenlerle sona erdirilmesinin olağan sayıldığını da ayrıca vurguladı. Karar "işçi her şeyi söyleyebilir" demiyor; fesih kararının ve onu denetleyen mahkeme kararının somut ve yeterli gerekçeye dayanmasını istiyor.

Örnek senaryo

Bir işçi, katıldığı bir internet yayınında işyerindeki görev değişikliklerinin adil olmadığını söylüyor; hakaret içeren bir söz kullanmıyor. İşveren, disiplin yönetmeliğindeki "kurum aleyhine söylemde bulunma" maddesine dayanarak sözleşmeyi feshediyor. İşe iade davasında işveren vekilinin yalnızca "güven ilişkisi sarsıldı" demesi yeterli olmayacaktır: hangi sözlerin eleştiri sınırını aştığı, bu sözlerin işyerinde hangi olumsuzluğa yol açtığı ve uyarı gibi daha hafif bir yaptırımın neden yetersiz kalacağı somut delillerle ortaya konulmalıdır. İşçi vekili ise sözlerin bütününü ve söylendiği bağlamı dosyaya sunmalı, açıklamaların işçinin kendi yaşadığı süreçlere ilişkin eleştiri olduğunu göstermelidir.

Sık yapılan hatalar

• Disiplin yönetmeliğindeki maddeyi tek başına yeterli görmek. Fiilin yönetmelikte yazılı olması, feshin geçerli nedene dayandığını kendiliğinden göstermez.
• Sözleri bağlamından koparmak. Tek tek cümleler yerine konuşmanın bütünü ve işçinin daha önce yaşadığı süreçler birlikte değerlendirilmelidir.
• Zararı varsaymak. İş barışının bozulduğu veya işletme menfaatinin zarar gördüğü iddiası delille desteklenmelidir.
• Daha hafif yaptırımları tartışmamak. Feshin son çare olduğu, işveren tarafından ve denetim yapan mahkemece gösterilmelidir.
• İhlal kararını işe iade sanmak. Karar yeniden yargılama sonucunu doğurur; nihai kararı yine derece mahkemesi verir.

Avukatlar için pratik notlar

İspat yükü işverendedir: feshin geçerli bir sebebe dayandığını işveren kanıtlamalıdır (İş Kanunu m.20/2). İfade temelli fesihlerde dilekçede ifade özgürlüğü boyutu açıkça ileri sürülmeli, istinaf aşamasında gerekçenin bu boyutu tartışıp tartışmadığı izlenmelidir; kesin nitelikteki istinaf kararından sonra bireysel başvuru süresi kaçırılmamalıdır. Süreç için işe iade davası şartları ve AYM bireysel başvuru şartları rehberlerimize, benzer nitelikteki bir başka karar için altı aylık kıdem ve işe iade haberimize bakabilirsiniz.